Amigurumi Nasıl Yapılır? Sihirli Halka ve Eksiltme

Deneme topunun şeması

Rehberdeki bütün teknikleri tek bir küçük topta deneyebilirsiniz. Soldaki harita ilk 6 turu üstten gösterir: her halka bir tur, her nokta bir sık iğnedir. Sağdaki tablo 17 turun hepsini verir.

• Nokta: 1 sık iğne.
• V işareti: artırma, yani aynı ilmeğe 2 sık iğne.
• Kırmızı çizgi: turun ilk ilmeği; işaretleyici burada durur.
• Turuncu satırlar artırma, yeşil düz, mavi eksiltme turlarıdır. Tabloda "art" artırma, "eks" eksiltme demektir.
• Her artırma turunda ilmek sayısı 6 artar, her eksiltme turunda 6 azalır.

Yandan görünüş aynı turların topun neresine düştüğünü gösterir: artırmalar tepeyi, düz turlar yanları, eksiltmeler altı oluşturur.

Bütün amigurumi kürelerinde aynı kural geçerlidir. Artırma bölümünde her tur bir öncekinden 6 ilmek fazladır: n. tur 6 × n ilmektir. Eksiltme turunda (k sık, 1 eks) × 6 örülür; k, önceki turun ilmek sayısının 6'ya bölümünün 2 eksiğidir. Örneğin 36 ilmekten sonra k = 36 ÷ 6 − 2 = 4 olur ve tur (4 sık, 1 eks) × 6 = 30 ilmek verir.

Amigurumi için malzemeler

Amigurumi için pahalı bir malzeme gerekmez. Önemli olan, ip ile tığın birbirine uyması ve örgünün sıkı olmasıdır.

1. İp

   İnce pamuk ya da pamuk karışımlı ip ilmekleri net gösterir ve kolay yıpranmaz. Tek renkle başlayın; açık renkler ilmekleri saymayı kolaylaştırır.

2. Tığ

   İp etiketinde yazandan 1–2 numara küçük bir tığ seçin. İnce pamuk iple 2,5 numara tığ iyi bir başlangıçtır.

3. Dolgu

   Silikonlu elyaf topaklanmaz ve yıkamaya dayanır. Küçük parçalar için bir avuç elyaf yeter.

4. İşaretleyici, iğne ve makas

   Turun başını göstermek için bir ilmek işaretleyici, parçaları dikmek için kör uçlu bir yün iğnesi ve küçük bir makas hazırlayın.

Örnek görsel: elyaf dolgu, tığlar, makas ve ipler. Fotoğraf (küçültüldü): Akiko 88, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Sihirli halka

Sihirli halka, ortası tamamen kapanan ayarlanabilir bir başlangıçtır. Zincirle kurulan halkadan farklı olarak ortada delik kalmaz; bu yüzden amigurumide neredeyse her parça böyle başlar.

1. İpi iki kez sarın

   İpin ucundan yaklaşık 15 cm bırakın ve ipi işaret ile orta parmağınıza iki kez sarın. Kısa uç (kuyruk) önde, yumağa giden ip arkada kalsın.

2. İlk ilmeği çekin

   Tığı iki katlı halkanın içinden geçirin, yumak tarafındaki ipi yakalayıp öne çekin. Tığa ipi bir kez daha sarın ve 1 zincir çekin. Bu zincir ilmek sayısına katılmaz.

3. Halkaya 6 sık iğne örün

   Tığı yine halkanın içine sokun ve iki katın üstünden 6 sık iğne örün. İşaretleyiciyi ilk sık iğneye takın.

4. Kuyruğu çekin

   Halkayı parmağınızdan çıkarın ve kuyruğu hafifçe çekin: iki kattan yalnızca biri kımıldar. Kımıldayan katı tutup çekin; öbür kat kapanır. Sonra kuyruğu yeniden çekip kalan katı da kapatın. Ortada delik kalmaz ve 1. tur tamamlanır: 6 ilmek.

Örnek görsel: iki kat sarılmış halka ve tığdaki ilk ilmek. Fotoğraf (küçültüldü): Valki77, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Örnek görsel: halkaya örülmüş sık iğneler; kuyruk çekilince ortası kapanır. Fotoğraf (küçültüldü): Valki77, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Spiral turlar

Amigurumi turları spiral örülür: turun sonunda yarım sık iğneyle birleştirmez, yeni tura zincirle başlamazsınız. Son ilmeği örünce doğrudan bir sonraki turun ilk ilmeğine geçersiniz. Böylece turlar arasında basamak ya da dikiş izi oluşmaz.

1. İşaretleyiciyi taşıyın

   Her turun ilk ilmeğini ördükten sonra işaretleyiciyi o ilmeğe takın. Tur bitince işaretleyicili ilmeğe gelirsiniz; işaretleyiciyi çıkarın, ilmeği örün ve yeniden takın.

2. Her turu sayın

   Tablodaki ilmek sayısını her turun sonunda kontrol edin. Hata erken fark edilirse yalnızca bir tur sökmeniz yeter.

3. Kayan başlangıca şaşırmayın

   Spiral örgüde tur başı her turda biraz kayar ve tur başlarını birleştiren çizgi hafifçe eğri durur. Bu normaldir. Bu çizgiyi parçanın arka ya da alt tarafına getirin.

Örnek görsel: sihirli halkadan bitmiş topa kadar spiral örgünün aşamaları. Fotoğraf (küçültüldü): Creativa Atelier, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Artırma

Artırma, aynı ilmeğe 2 sık iğne örmektir; tablolarda "art" diye geçer. Sık iğneyle düz bir daire elde etmek için her turda yaklaşık 6 artırma gerekir. Amigurumi turlarının 6, 12, 18, 24 diye 6'şar artmasının nedeni budur.

1. Artırma turunu okuyun

   (2 sık, 1 art) × 6 şu demektir: iki ilmeğe birer sık iğne, üçüncü ilmeğe 2 sık iğne örün ve bunu 6 kez tekrarlayın. Her tekrar 3 ilmek kullanır, 4 ilmek verir: 6 × 3 = 18 ilmekten 6 × 4 = 24 ilmek olur.

2. Artırmaları kaydırın

   Artırmalar her turda aynı hizaya gelirse daire altıgen görünür. Bunu önlemek için 4. turdan başlayarak çift numaralı turlarda tekrarı kaydırın. Örneğin 4. turu şöyle örün: 1 sık, 1 art, (2 sık, 1 art) × 5, 1 sık. İlmek sayısı yine 24 olur.

3. Aynı yöntemi 6. turda kullanın

   Altıncı turu da kaydırabilirsiniz: 2 sık, 1 art, (4 sık, 1 art) × 5, 2 sık. Bu da 36 ilmek verir. Şemadaki harita kaydırılmış 4. ve 6. turları gösterir.

4. Daha büyük bir daire

   Daha büyük bir top için artırmaya devam edin: 7. tur (5 sık, 1 art) × 6 = 42, 8. tur (6 sık, 1 art) × 6 = 48 ilmek. Tur başına ilmek sayılarını eşit artırma ve azaltma aracımızdan da alabilirsiniz.

Eksiltme ve görünmez eksiltme

Eksiltme, iki ilmeği tek ilmekte birleştirmektir; tablolarda "eks" diye geçer. İki yolu var: klasik sık iğne eksiltme ve amigurumide daha çok tercih edilen görünmez eksiltme. İlmek sayısı ikisinde de aynıdır.

1. İki ön halkayı bulun

   İlmeklerin üstünde iki halka görürsünüz: size yakın olan ön halka, uzaktaki arka halkadır.

2. Tığı iki ön halkaya sokun

   Tığı önce birinci ilmeğin, ardından ikinci ilmeğin yalnızca ön halkasına sokun. Tığda 3 ilmek olur.

3. İki kez çekin

   İpi sarın ve iki ön halkadan birden çekin; tığda 2 ilmek kalır. İpi yeniden sarın ve 2 ilmekten birden çekin. İki ilmek bire indi.

Görünmez eksiltme dışarıdan tek bir ilmek gibi görünür; klasik eksiltmenin bıraktığı küçük kabarıklık ve aralık oluşmaz. Tabloyu değiştirmeden iki yöntemden birini seçebilirsiniz.

Doldurma

1. Zamanında başlayın

   Ağız daralmadan doldurmaya başlayın. Deneme topunda 15. turdan sonra, açıklık 18 ilmekken doldurun; 12 ilmekte parmağınız zor sığar.

2. Küçük tutamlar kullanın

   Elyafı küçük tutamlar halinde koparın, önce dibe sonra kenarlara yerleştirin. Tek büyük topak yüzeyde yumru yapar.

3. Sıkı ama gergin değil

   Parça diri olmalı, ama ilmeklerin arasından elyaf görünmemeli. Görünüyorsa biraz elyaf alın; bir sonraki parçada bir numara küçük tığ kullanın.

4. Elle şekil verin

   Doldururken parçayı avucunuzda döndürüp yuvarlayın. Baş ile gövdenin birleştiği boyun gibi yerleri fazla doldurmayın; dikiş yeri esnek kalsın.

Göz takma ve çocuk güvenliği

Kilitli oyuncak gözü iki parçadır: dışta görünen göz ve içeriden takılan kilit pulu. Pul bir kez oturunca çıkmaz; bu yüzden yeri önceden iyi seçilmelidir.

1. Yeri işaretleyin

   Gözleri parçayı kapatmadan, doldurmadan önce takın. Deneme topunda gözler 8. ve 9. turun arasına, aralarında 7 ilmek kalacak şekilde gelir. Önce toplu iğneyle işaretleyin ve biraz uzaktan bakarak kontrol edin.

2. Gözü dıştan sokun

   Gözün şişini iki tur arasındaki boşluktan, iki ilmeğin arasından içeri itin. İlmeğin ipini delmeyin; ilmekler arasındaki doğal aralığı kullanın.

3. Pulu içeriden takın

   Kilit pulunu düz yüzü örgüye bakacak şekilde şişe geçirin ve oturana kadar bastırın. Göz örgüye sıkıca yaslanmalı, oynamamalı.

4. 3 yaşından küçükler için gözü işleyin

   Bebekler ve 3 yaşından küçük çocuklar için kilitli göz, düğme, boncuk ya da yapıştırma parça kullanmayın. Bu parçalar zamanla gevşeyip çıkabilir ve yutulma tehlikesi yaratır. Gözü siyah nakış ipliğiyle, üst üste birkaç yatay dikişle ya da bir fransız düğümüyle işleyin.

Bitiriş

1. Son 6 ilmek

   Son turu bitirdiğinizde açıklıkta 6 ilmek kalır. İpi 15–20 cm bırakarak kesin ve tığdaki ilmekten çekin.

2. Ağzı büzün

   İpi yün iğnesine geçirin. Kalan 6 ilmeğin yalnızca ön halkalarından, sırayla ve içten dışa doğru geçin, sonra ipi çekin. Açıklık bir büzgü gibi kapanır.

3. İpi gizleyin

   İğneyi kapanan noktadan parçanın içine sokup karşı taraftan çıkarın. İpi hafifçe çekip örgüye yakın kesin; uç içeri kaçar.

Deneme topunu örün

Şimdi bütün teknikleri bir arada deneyin. Tablodaki ilmek sayılarını her turun sonunda sayın.

1. 1–6. turlar: artırma

   Sihirli halkaya 6 sık iğne örün (6). Ardından 2. tur 6 artırma (12), 3. tur (1 sık, 1 art) × 6 (18), 4. tur (2 sık, 1 art) × 6 (24), 5. tur (3 sık, 1 art) × 6 (30), 6. tur (4 sık, 1 art) × 6 (36).

2. 7–12. turlar: düz

   Her ilmeğe 1 sık iğne örün; 6 tur boyunca her turda 36 ilmek olur. Göz takmak isterseniz gözleri 8. ve 9. tur arasına takın.

3. 13–15. turlar: eksiltme

   Eksiltmeye geçin: 13. tur (4 sık, 1 eks) × 6 (30), 14. tur (3 sık, 1 eks) × 6 (24), 15. tur (2 sık, 1 eks) × 6 (18). Topu sıkıca doldurun.

4. 16–17. turlar ve kapanış

   Eksiltmeye devam edin: 16. tur (1 sık, 1 eks) × 6 (12), 17. tur 6 eksiltme (6). Gerekirse biraz daha elyaf ekleyin, açıklığı büzerek kapatın. Toplam 17 tur ve 432 sık iğne; top yaklaşık 5 cm çapında olur.

Sık sorulan sorular

Sihirli halka çözülürse ne yapmalıyım?

Halka, kuyruk sıkıca çekilmezse ya da çok kısa kesilirse gevşer. İkinci turu bitirince kuyruğu bir kez daha çekin, yün iğnesiyle ilk turun ilmeklerinden çapraz geçirerek sabitleyin ve ucu parçanın içine gizleyin. Kuyruğu parçayı doldurmadan önce kesmeyin.

Top neden altıgen görünüyor?

Artırmalar her turda üst üste geldiği için. (k sık, 1 art) × 6 düzeninde artırmalar altı çizgi oluşturur ve bu çizgiler köşe gibi görünür. Çift numaralı turlarda tekrarı kaydırın; yukarıdaki 4. ve 6. tur örnekleri bunu gösterir.

Bebek için göz nasıl yapılır?

Gözü siyah nakış ipliğiyle işleyin: iki tur arasında 1–2 ilmek genişliğinde, üst üste birkaç yatay dikiş atın ya da iki kez sarılmış bir fransız düğümü yapın ve ipi parçanın içinde düğümleyin. Kilitli göz, düğme ve boncuk 3 yaşından küçükler için uygun değildir; zamanla gevşeyip çıkabilir.

Teknikleri öğrendiyseniz ilk oyuncağınıza geçebilirsiniz: başı tek parça örülen Kıvrık Bacaklı Amigurumi Ahtapot kolay bir başlangıçtır. Parça birleştirmeyi denemek için Mini Amigurumi Ayıcık tarifine göz atın.