İp Kalınlıkları: Hangi İpe Kaç Numara Şiş ve Tığ?

İp kalınlık grupları tablosu

Craft Yarn Council'ın sınıflaması ipleri 0'dan 7'ye kadar numaralanan sekiz gruba ayırır: 0 en ince dantel ipi, 7 en kalın jumbo iptir. Etikette grup numarası yazmasa da 100 gramdaki metreden grubu bulabilirsiniz. Sayı büyüdükçe ip incelir: aynı ağırlıkta daha çok metre, daha ince bir ip demektir.

• Numaralı daire: Craft Yarn Council grup numarası; parantezde grubun İngilizce adı.
• Renkli tel: grubun kalınlığını gösteren temsilî çizim.
• Numune: 10 cm'deki ilmek sayısı; tığda sık iğne, dantel grubunda çubuk (ikili trabzan) sayısı.

Elinizdeki ipin grubunu ve aynı kalınlıktaki ipleri ip ikamesi aracında görebilirsiniz; araç etiketteki şiş ve tığ önerisini de gösterir.

Etiketten kalınlığı bulmak

1. Gram ve metreyi okuyun

   Etikette yumağın ağırlığı (g) ve uzunluğu (m) yazar. Örneğin 50 g ve 100 m.

2. 100 gramdaki metreyi hesaplayın

   Metreyi grama bölüp 100 ile çarpın: 100 ÷ 50 × 100 = 200 m.

3. Grubu bulun

   200 m, tablodaki 140–219 aralığına düşer; ip 4 – Orta grubundadır.

4. Şiş ve tığı seçin

   Bu grup için tablo 4,5–5,5 numara şiş, 5,5–6,5 numara tığ önerir. Etiketin önerisine de bakın ve seçtiğiniz numarayla bir numune örün.

100 g'daki metre = yumağın metresi ÷ yumağın gramı × 100

Gramı aynı iki yumak çok farklı kalınlıkta olabilir: 100 gramlık iki yumaktan biri 550 m, öbürü 100 m ise ilki 1 – Çok ince, ikincisi 5 – Kalın gruptadır. Gramı farklı yumakları da aynı yolla karşılaştırırsınız; 50 gramda 165 m ile 100 gramda 330 m aynı kalınlıktır.

Etiketteki numara tablodan farklıysa

Tablodaki aralıklar genel bir öneridir; üretici aynı ip için daha geniş ya da farklı bir aralık yazabilir. İp ikamesi aracımızın listesindeki birkaç ip bunu iyi gösteriyor:

• Alize Merino Royal (50 g, 100 m; 100 gramda 200 m, Orta grup): tablo 4,5–5,5 numara şiş, 5,5–6,5 numara tığ der; etiket 4–5 numara şiş, 2,5–3,5 numara tığ önerir.
• Alize Superlana Midi (100 g, 170 m; Orta grup): etiket 5–7 numara şiş, 3–4 numara tığ önerir.
• Alize Bella 100 (100 g, 360 m, pamuk; İnce grup): tablo 3,25–3,75 numara şiş, 3,5–4,5 numara tığ der; etiket 2–4 numara şiş, 1–3 numara tığ önerir.

Farkın en belirgin olduğu yer tığdır: bu etiketlerdeki tığ önerileri tablodakinden epeyce incedir. Sıkı bir doku istenen işlerde ince tığ seçilir; mini amigurumi ayıcık tarifimizde 50 gramı 150–170 m olan ince pamuklu ip 2,5 numara tığla sıkı örülür. Etiket ile tablo arasında kaldığınızda karar numunenindir: tarifteki numuneyi tutturan numara doğru numaradır.

Tarifteki ipin yerine ip seçmek

Yerine kullanacağınız ip tarifteki iple aynı grupta olmalı; daha da iyisi, 100 gramdaki metresi ona çok yakın olmalı. İp ikamesi aracımız kalınlık farkını iki ipin 100 gramdaki metresinin oranıyla ölçer ve şöyle karar verir:

• Fark %10'a kadar: uygun; yine de tarifteki şişle numune örüp ölçüyü kontrol edin.
• Fark %10 ile %20 arasında: numune örün. İnce gelen ipte şişi ya da tığı bir numara büyütün, kalın gelende bir numara küçültün.
• Fark %20'den çok: uygun değil; ölçü ve görünüm değişir.
• İp yaklaşık yarı kalınlıktaysa: 100 gramdaki metresi tarifteki ipin 1,8 ile 2,2 katıysa iki tel birlikte örülebilir.
• Doku farklıysa: kadife (şönil), peluş, puffy ve tiftikli ipleri yalnızca aynı dokudaki iplerle değiştirin; düz bükümlü ip ile simli ip birbirinin yerine geçebilir.

Farklar şöyle bulunur: 160 ÷ 170 ≈ 0,94, yani %6 daha kalın; 200 ÷ 170 ≈ 1,18, yani %18 daha ince; 280 ÷ 170 ≈ 1,65, yani %65 daha ince. Kalınlık kadar içeriğe de bakın: Superlana Midi'nin çoğu akriliktir, Wooltime ise yünlüdür; esneme ve sıcak tutma değişir.

• Yeşil bölge: fark %10'a kadar, uygun. Sarı: %10–20, numune örün. Kırmızı: %20'den çok, uygun değil.
• Numaralı işaretler: tablodaki üç aday ip; sol taraf daha kalın, sağ taraf daha ince.

Tarif ipi yumak yerine gramla veriyorsa önce metreye çevirin: tarifteki gramı yumağın gramına bölün, çıkan sayıyı yumağın metresiyle çarpın. “400 g Alize Cotton Gold” için 400 ÷ 100 × 330 = 1.320 m eder. Yerine 50 gramı 169 m olan YarnArt Begonia alacaksanız 1.320 ÷ 169 ≈ 7,8, yani 8 yumak gerekir; iki ipin kalınlık farkı %2'dir.

İnce ipi iki kat örmek

Elinizdeki ip tarifteki ipin yaklaşık yarısı kalınlığındaysa iki teli birlikte örebilirsiniz. İki tel birlikte, 100 gramdaki metresinin yarısı kadar bir ip gibi davranır; toplam ip de iki katı gerekir.

Örnek: Tarif 5 yumak Alize Wooltime (100 g, 200 m), yani 1.000 m istiyor. Alize Superwash Artisan 100 gramda 420 m'dir; iki kat örüldüğünde 420 ÷ 2 = 210 m'lik bir ip gibi davranır ve tarifteki ipten yalnızca %5 incedir. İki tel için 2 × 1.000 = 2.000 m gerekir: 2.000 ÷ 420 ≈ 4,8, yani 5 yumak. İki ipin içeriği de aynıdır: %75 yün, %25 polyamid.

Numuneyle son kontrol

1. Numuneyi örün

   Yeni iple, tarifteki desenle ve seçtiğiniz şiş ya da tığla kenarı 10 cm'den biraz büyük bir kare örün.

2. Ölçün

   Kenarlardan uzakta, 10 cm'ye kaç ilmek ve kaç sıra düştüğünü sayın.

3. Karşılaştırın

   İlmek sayınız tariftekinden fazlaysa örgünüz sık kalmıştır: bir numara kalın şiş ya da tığ deneyin. Azsa gevşektir: bir numara ince deneyin.

4. Gerekirse tarifi uyarlayın

   Numara değiştirerek numune tutmuyorsa ilmek ve sıra sayılarını kendi numunenize göre numune hesaplayıcıyla uyarlayın.

Sık yapılan hatalar

• Yumak sayısını eşitlemek: Tarif 5 yumak Superlana Midi istiyorsa bu 850 m'dir. Kartopu No 1'den 5 yumak almak 5 × 160 = 800 m eder; 50 m eksik kalır. Her zaman metreyi karşılaştırın.
• Yalnızca grup adına bakmak: Aynı grupta 290 m'lik ip ile 379 m'lik ip yan yanadır; aralarındaki fark %20'yi aşar ve biri öbürünün yerine “uygun değil” çıkar. Grup ilk elemedir; asıl karşılaştırma 100 gramdaki metreyle yapılır.
• Dokuyu gözden kaçırmak: Kadife ya da peluş bir ip, metresi tutsa bile düz bükümlü ipten farklı bir ölçü ve görünüm verir.
• İçeriği gözden kaçırmak: Pamuklu ip az esner ve ağırdır, yünlü ip esneyip ısıtır, akrilik ise hafiftir ve kolay yıkanır. Giysi gibi ölçüsü önemli işlerde mümkünse aynı liften ip seçin.

Pinterest'e kaydedin

Bu projeyi daha sonra yapmak üzere saklamak isterseniz aşağıdaki dikey görseli Pinterest panonuza kaydedebilirsiniz. Yazının paylaşım düğmelerindeki Pinterest de bu görseli kaydeder.

Sık sorulan sorular

Yabancı bir tarif ipi grup numarasıyla veriyor; hangi ipi almalıyım?

Numarayı tablodaki gruba eşleyin ve 100 gramdaki metresi o aralıkta olan bir ip seçin. Örneğin tarifte 4 yazıyorsa 100 gramda 140–219 m'lik ipler, tablodaki örneklerden Alize Superlana Midi ya da Alize Wooltime uygun adaylardır. Tarifte ipin gram ve metresi de yazıyorsa daha kesin karşılaştırma için onu kullanın ve tarifteki numuneyi tutturun.

Aynı gruptaki iki ip her zaman birbirinin yerine geçer mi?

Hayır. Gruplar geniştir; İnce grubunda 290 m ile 379 m'lik ipler birlikte durur; bu iki ipin farkı %20'yi aşar. Grubu ilk eleme için kullanın, sonra iki ipin 100 gramdaki metresini karşılaştırın: fark %10'dan azsa ip genellikle uyar, %10–20 arasındaysa numune örün.

Elimde kalan ipin kaç metre olduğunu nasıl bulurum?

Kalan ipi tartın; gramını etiketteki grama bölüp etiketteki metreyle çarpın. 50 gramı 100 m olan bir ipten 32 g kaldıysa 32 ÷ 50 × 100 = 64 m ipiniz var. Bu hesabı ve kalan ipin kaç sıraya yeteceğini kalan ip hesaplayıcısı yapar.

Elinizdeki ipin grubunu, benzer ipleri ve kaç yumak gerektiğini ip ikamesi aracında, yabancı tariflerdeki şiş ve tığ numaralarının milimetre karşılığını şiş ve tığ numaraları tablosunda bulabilirsiniz. Orta gruptaki bir iple 5 numara şişle örülen bir model için burgulu şiş örgü boyunluk tarifimize bakabilirsiniz.