Mekik Oyası Nasıl Yapılır? Temel Teknikler Rehberi

Araçlar

Mekik oyası için bir mekik, düzgün bükümlü bir koton ip, pikot ölçeği ve birleştirme için ince bir tığ yeterlidir.

• Mekik: ip ortadaki makaraya ya da gövdeye sarılır; uçtaki çengel ipi pikottan çekmeye yarar.
• Pikot ölçeği: pikotların eşit boyda olmasını sağlar.
• İnce tığ: birleştirmede ve tığ işi turlarında kullanılır.

Mekiğe ip sarmak ve tutuş

1. İpi sarmak

   İpin ucunu mekiğin ortasındaki deliğe ya da makaraya bağlayın. İpi mekiğin kenarlarından taşırmadan düzgünce sarın ve yaklaşık 50 cm ipi açıkta bırakın.

2. Mekiği tutmak

   Mekiği sağ elinizin başparmağı ile işaret parmağı arasında, ip mekiğin arkasından çıkacak şekilde tutun.

3. Halka için tutuş

   İpin ucunu sol elinizin başparmağı ile işaret parmağı arasına alın. İpi orta, yüzük ve serçe parmaklarınızın çevresinden dolayıp yeniden başparmakla işaret parmağı arasına getirin; elinizin çevresinde bir halka oluşur. Halkanın işaret parmağı ile orta parmak arasındaki gergin kısmına düğüm atılır.

Çift düğüm

Çift düğüm iki yarıdan oluşur. Her yarı önce mekik ipinde oluşur, sonra halka ipine aktarılır. Aktarma, mekik oyasının en önemli hareketidir.

• Mavi: halka ipi (sol elde gergin duran ip).
• Altın sarısı: mekik ipi; aktarmadan sonra düz kalır.
• Kırmızı kesik ok: mekiğin geçeceği yol.

1. İlk yarı

   Mekik ipini sağ elinizin parmaklarının sırtından aşırın. Mekiği halka ipinin altından geçirin ve sağ elinizdeki ipin oluşturduğu halkanın içinden, halka ipinin üstünden geri getirin.

2. İlk yarıyı aktarmak

   Sol elinizin orta parmağını hafifçe indirip halka ipini gevşetin ve mekik ipini sağa doğru gergin çekin. Düğüm halka ipine geçer. Orta parmağınızı kaldırarak düğümü başparmağınızın yanına kaydırın.

3. İkinci yarı

   Bu kez mekik ipini elinizden aşırmayın. Mekiği halka ipinin üstünden geçirip altından geri getirin. Aynı şekilde aktarın ve ilk yarının yanına kaydırın. İki yarı birlikte bir çift düğümdür.

4. Kontrol

   Birkaç çift düğümden sonra mekik ipini hafifçe çekin. Düğümler ipin üstünde kayıyorsa doğru yaptınız. Kaymıyorsa son düğüm aktarılmamış, mekik ipinde oluşmuştur; açıp yeniden yapın.

Pikot

• Sol: pikot iki çift düğüm arasında bırakılan ilmektir.
• Sağ: halka, mekik ipi çekilerek kapanır; kapanmış halkada düğümler ve pikotlar görünür.

1. Pikot yapmak

   Pikot gelecek yerde bir sonraki çift düğümü öncekinin hemen yanına değil, biraz uzağa yapın. Düğümü kaydırıp öncekinin yanına ittiğinizde aradaki ip dışarı doğru küçük bir ilmek olarak kalkar.

2. Eşit pikotlar

   Pikotların eşit olması için halka ipini pikot ölçeğinin üstünden aşırıp düğüme devam edin, sonra ölçeği çekip çıkarın. Ölçeğin genişliği pikotun boyunu belirler.

3. Saymak

   Pikot düğüm sayılmaz. “1 pikot, 2 çift düğüm” dendiğinde pikottan sonra iki çift düğüm yapılır.

Halkayı kapatmak

1. Kapatmak

   Tarifteki son çift düğümden sonra ipi sol elinizden çıkarın. Düğümleri başparmak ve işaret parmağıyla tutup mekik ipini yavaşça çekin. İlk ve son düğüm birbirine değince durun.

2. Uçları bağlamak

   İpin iki ucunu sıkı bir düğümle bağlayın; simli ipte düğümü iki kez atın. Uçları kısa kesin ya da yün iğnesiyle düğümlerin içine gizleyin.

3. Yeni halka

   Sonraki halkaya öncekinin hemen yanında başlayacaksanız ipi kesmeyin; aynı ipi yeniden elinize dolayıp yeni halkaya geçin. Halkalar arasında boşluk gerekiyorsa tarif bunu ayrıca belirtir.

Birleştirme

• Sol: yeni halka önceki halkanın pikotuna tığla bağlanır.
• Sağ: tığ işi turlarında her pikota bir sık iğne yapılır, aradaki kemerler zincirle örülür.

1. Pikota birleştirme

   Tarifte birleştirme geldiğinde ince tığı önceki halkanın pikotundan sokun ve halka ipini (elinizdeki ipi) bir ilmek olarak çekin. Mekiği bu ilmeğin içinden geçirin ve mekik ipini gerin. Birleştirme düğüm sayılmaz; tarife kaldığınız yerden devam edin.

2. Mekik ipini bir kemere birleştirmek

   Halkalar arasındaki ipi bir tığ işi kemerine bağlamak için tığı kemerden sokup mekik ipini ilmek olarak çekin, mekiği bu ilmeğin içinden geçirip ipi gerin. Kenar oyalarında halkalar işe bu yolla tutturulur.

3. Tığ işiyle birlikte

   Mekik oyası motifleri çoğu zaman tığ işi turlarla çevrilir: tığla pikota 1 sık iğne yapılır, aradaki kemerler zincirle örülür.

Tarif okuma

Mekik oyası tarifleri halkayı oluşturan düğümleri sırayla verir. Örneğin sekiz köşeli yıldız şöyle yazılır: 1 çift düğüm, (1 pikot, 2 çift düğüm) 7 kez, 1 pikot, 1 çift düğüm, halkayı kapatın. Parantez içindeki kısım belirtilen sayıda tekrarlanır. Bu halkada 16 çift düğüm ve 8 pikot vardır; pikotlar halkanın çevresine eşit aralıkla dağılır.

Sık sorulan sorular

Mekik oyasında hangi ip kullanılır?

En kolayı kayganlığı iyi, bükümü sıkı merserize koton iptir. Öğrenirken 10 numara gibi kalınca bir ip seçin; ince işlerde 20–40 numara kullanılır. Tüylü ipler düğümün kaymasını zorlaştırır.

Halkam neden kapanmıyor?

Düğümlerden biri aktarılmamış, yani mekik ipinde oluşmuştur. Halkayı zorla çekmeyin; düğümleri tek tek kontrol edip hatalı olanı açın.

Mekik oyası ile tığ oyası arasındaki fark nedir?

Tığ oyasında ilmekler tığla zincir ve sık iğne gibi ilmeklerle örülür; mekik oyasında ip düğümlenir ve işin yapısını halkalar ile düğümler oluşturur. İkisi birlikte de kullanılabilir: örneğin yıldız motiflerinde halkalar mekikle, çevresindeki kemerler tığla yapılır.

Hazır olduğunuzda mekik oyası yıldız ve baklava motifleri ile başlayın; sonra bu motiflerle yapılan dokuz yıldızlı mavi sehpa örtüsü ve yıldız ağı kare sehpa örtüsü gibi tarifleri deneyebilirsiniz.