Amigurumi Daire ve Oval Taban Artırma Tablosu

Daire artırma tablosu

Düz daire, sihirli halkaya örülen 6 sık iğneyle başlar ve her turda 6 artırma alır. Bu yüzden her tur 6 ilmek büyür; tur sonundaki ilmek sayısı tur numarasının 6 katıdır. İki artırma arasındaki sık iğne sayısı da her turda bir artar: 3. turda 1, 5. turda 3, 7. turda 5.

• Kırmızı nokta: artırma, yani aynı ilmeğe 2 sık iğne.
• Koyu halka: artırmaların yarım aralık kaydırıldığı tur (4., 6. ve 8.).
• Kesik çizgi: turdaki 6 tekrarın sınırı.
• Alttaki çubuklar: topun her turundaki ilmek sayısı; turuncu artırma, yeşil düz, mavi azaltma turları.

Daha büyük bir daire için aynı düzenle sürdürün: 9. tur (7 sık iğne, 1 artırma) × 6 ile 54 ilmek olur. Kendi başlangıç ilmeğiniz ve tur sayınız için daire tablosunu araçta oluşturun.

Talimatı okumak ve artırmaları kaydırmak

Parantezin içi bir kez örülecek bölümdür; “× 6” bu bölümün turda kaç kez tekrarlanacağını söyler. (3 sık iğne, 1 artırma) × 6 turunda her tekrar önceki turdan 4 ilmek kullanır ve 5 ilmek verir: 6 × 4 = 24 ilmekten 6 × 5 = 30 ilmek çıkar.

Artırmalar her turda aynı hizaya gelirse daire yuvarlak değil altıgen görünür. Tabloda bunu önlemek için 4., 6. ve 8. turlarda tekrarın düz kısmı ikiye bölünmüş, artırma bölümün ortasına alınmıştır. (1 sık iğne, 1 artırma, 1 sık iğne) × 6 ile “1 sık iğne, 1 artırma, (2 sık iğne, 1 artırma) × 5, 1 sık iğne” aynı turu anlatır; ikisinde de 24 ilmek örülür. Tarifinizde ikinci yazımı görürseniz tablonun aynısını ördüğünüzü bilin.

Halkaya 8 ya da 10 sık iğneyle başlayan tariflerde mantık aynıdır; yalnızca her tur, halkadaki ilmek sayısı kadar büyür. 8 ilmekle başlayan bir daire 6. turda 48 ilmeğe ulaşır.

Top ve kafa: düz turlar ve kapatma

Top örmek için daireyi istediğiniz genişliğe kadar artırır, ilmek sayısını değiştirmeden düz turlar örer, sonra artırma turlarını tersinden tekrarlayarak azaltırsınız. Aşağıdaki örnek 6 artırma turuyla 36 ilmeğe çıkar. Düz tur sayısı, kaynağımızın kuralına göre artırmalı tur sayısından bir fazladır: 7 tur. Düz turları bir eksik örerseniz top biraz basıklaşır; amigurumi kılavuzumuzdaki deneme topu böyle, 6 düz turla örülür.

1. Düz turları sayın

   Düz turlarda ilmek sayısı değişmediği için kaçıncı turda olduğunuzu kolayca unutursunuz. İşaretleyiciyi her turun ilk ilmeğine taşıyın ve her turu bitirince sayacınıza ya da kağıda işleyin.

2. Azaltmaya başlayın

   Düz turlar bitince azaltma turlarına geçin. Amigurumide dışarıdan neredeyse görünmeyen görünmez eksiltme çoğu zaman daha düzgün sonuç verir.

3. 18 ilmekte doldurun

   Azaltmada 16. tur bittiğinde açıklıkta 18 ilmek kalır. Dolguyu şimdi yerleştirin ve topun her yanına eşit dağıtın. Açıklık 17. turda 12 ilmeğe iner; eksik kalan yerlere o zaman biraz daha ekleyin.

4. Son turu örüp kapatın

   Son turda, yani 18. turda, her iki ilmekte bir azaltarak 6 ilmeğe inin. İpi uzunca bırakıp kesin, yün iğnesiyle kalan 6 ilmeğin her birinden geçin, ipi çekip açıklığı büzün ve ucunu topun içine gizleyin.

Kafa için de aynı düzen geçerlidir. Daha uzun bir parça, örneğin gövde için düz turları artırın; daha basık bir parça için azaltın.

Oval taban tablosu

Oval taban sihirli halkayla değil, bir zincirle başlar. İlk turda zincirin bir yüzü boyunca ilerler, uçta dönüp öbür yüzden geri gelirsiniz; bu yüzden 1. turun ilmek sayısı zincir sayısının iki katıdır. Sonraki turlarda iki uzun kenar her zaman aynı sayıda sık iğneyle düz örülür; artırmalar yalnızca iki uçtadır: her uca 3, turda toplam 6.

• Numaralı halkalar: zincir, tığdan sayılarak; tığa en yakın 1. zincir örülmez.
• Mavi çarpı: sık iğne. Yeşil çarpılar: 2. zincire yapılan artırma (2 sık iğne).
• Kırmızı ok: ilk turun yönü; tur, ilk sık iğneye yapılan kaydırma ilmeğiyle kapanır.
• Kesik çizgiler: uzun kenar; 7 zincirde 4 sık iğne, her turda aynı. Kırmızı noktalar: uçlardaki artırmalar.

1. Zinciri çekin

   7 zincir çekin. Saymaya tığdaki ilmeği katmadan, tığa en yakın zincirden başlayın.

2. Üst kenarı örün

   Tığa en yakın zinciri atlayın. Sonraki zincirden başlayıp sondan bir önceki zincire kadar her zincire 1 sık iğne örün: 5 sık iğne.

3. Ucu dönün

   En sondaki zincire 3 sık iğne örün. Parça burada döner ve zincirin alt yüzüne geçersiniz.

4. Alt kenarı örün

   Alt yüzde 4 zincire birer sık iğne örün. İlk sık iğneyi ördüğünüz zincire gelince oraya 2 sık iğne yapın; bu, turun son artırmasıdır. Toplam 14 ilmek.

5. Turu kapatın

   İlk sık iğneye bir kaydırma ilmeği yapın, zincir çekmeyin. 2. tura bir sonraki ilmekten başlayın; işaretleyiciyi takın ve sonraki turları birleştirmeden, spiral örün.

Ölçüyü kendi örgünüze göre tahmin etmek

Aynı tablo ince pamuklu iple küçük, kalın iple büyük bir parça verir. Hangi ölçüye kaç turda ulaşacağınızı bulmak için önce küçük bir deneme dairesi örün.

1. Deneme dairesini örün

   Kullanacağınız ip ve tığla tablonun ilk 6 turunu örün; 36 ilmeklik bir daire elde edersiniz.

2. Çapı ölçün

   Daireyi düz bir yüzeye koyun ve esnetmeden bir kenardan karşı kenara ölçün.

3. Tur başına büyümeyi bulun

   Çapı tur sayısına bölün. Örneğin 6. turda çap 4,8 cm ise her tur daireyi yaklaşık 4,8 ÷ 6 = 0,8 cm büyütür.

4. Gereken tur sayısını hesaplayın

   İstediğiniz çapı bu sayıya bölüp yuvarlayın. 7 cm'lik bir taban için 7 ÷ 0,8 ≈ 8,8, yani 9 tur; 9. turda 54 ilmek olur.

5. İlmek genişliğini bulun

   Dairenin çevresini ilmek sayısına bölün; çevre yaklaşık çap × 3,14'tür. Örnekte 4,8 × 3,14 ≈ 15,1 cm ve 15,1 ÷ 36 ≈ 0,42 cm. Bu değer oval zincirini hesaplarken gerekir.

Topun en geniş turu da aynı sayıda ilmekle örüldüğü için 6 artırma turuyla örülen top, yaklaşık bu deneme dairesinin çapı kadar olur.

Oval için zincir ve tur sayısı

Ovalin boyu ile eni arasındaki fark ilk turdan son tura kadar değişmez; bu fark uzun kenardaki ilmeklerin genişliğidir. Uzun kenarda zincir sayısının 3 eksiği kadar ilmek olduğundan zinciri şöyle hesaplarsınız:

Zincir = (boy − en) ÷ ilmek genişliği + 3

Tur sayısını ise en belirler: oval enine, aynı sayıda tur örülmüş bir daire kadar büyür. Deneme dairenizden bulduğunuz tur başına büyüme burada da işe yarar.

Örnek: Boyu 8 cm, eni 5 cm bir ayak tabanı istiyorsunuz; ilmek genişliğiniz yaklaşık 0,42 cm ve daireniz tur başına 0,8 cm büyüyor. Fark 8 − 5 = 3 cm; 3 ÷ 0,42 ≈ 7 ilmek; 7 + 3 = 10 zincir. En için 5 ÷ 0,8 ≈ 6 tur. Araç bu değerlerle 1. turu 2 × 10 = 20 ilmek, 6. turu 20 + 5 × 6 = 50 ilmek olarak verir; uzun kenarlarda her turda 7 sık iğne düz örülür. Tablonun tamamını bu değerlerle araçta açabilirsiniz.

Zincir uzadıkça oval uzar ve uçları sivrileşir; tur ekledikçe en ile boy aynı ölçüde büyüdüğü için oval daireye yaklaşır. Zincir 4'ten kısa olmamalıdır: 3 zincirde uzun kenar sıfıra iner ve taban daireye döner.

Sık yapılan hatalar

• Tur başını kaybetmek: Spiral turlarda başlangıç görünmez. İşaretleyiciyi her turun ilk ilmeğine taşıyın; tur sonunda ilmekleri sayıp tablodaki sayıyla karşılaştırın.
• Kaydırılmış turu yanlış saymak: (2 sık iğne, 1 artırma, 2 sık iğne) × 6 turunda bir tekrarın sonundaki 2 sık iğne ile sonraki tekrarın başındaki 2 sık iğne yan yana gelir; aradaki 4 ilmeği tek bir düz bölüm gibi örün.
• Ovalin uçlarında ilmek atlamak: İlk turda son zincire 3, ilk sık iğnenin zincirine 2 sık iğne gelir. Biri eksik kalırsa 1. tur 14 yerine 12 ya da 13 ilmek olur ve sonraki turların sayısı tutmaz.
• Dolguyu geciktirmek: Açıklık 12 ilmeğe inince içeri parmak zor girer, 6 ilmekte hiç girmez. Doldurmaya 18 ilmekte başlayın.
• Düz turları atlamak: Artırma turlarının hemen ardından azaltmaya geçerseniz top değil, iki daireden oluşan basık bir disk çıkar.

Pinterest'e kaydedin

Bu projeyi daha sonra yapmak üzere saklamak isterseniz aşağıdaki dikey görseli Pinterest panonuza kaydedebilirsiniz. Yazının paylaşım düğmelerindeki Pinterest de bu görseli kaydeder.

Sık sorulan sorular

Dairem düz durmuyor; kenarı kıvrılıyor ya da dalgalanıyor. Neden?

Sık iğneyle ve turda 6 artırmayla örülen daire düz ya da çok hafif kubbeli durur. Örerken parçanın hafifçe kase gibi kıvrılması normaldir. Kenar belirgin biçimde yukarı kıvrılıyorsa bir turda artırma eksik kalmış, dalgalanıyorsa fazladan artırma yapılmış olabilir. Her turun sonunda ilmekleri sayın: 6, 12, 18, 24 diye 6'şar artmalıdır. Sayı tutmuyorsa o turu söküp yeniden örün.

Topu daha büyük örmek için neyi değiştirmeliyim?

Artırma turlarını çoğaltın, düz turları da aynı kurala göre artırın. 8 artırma turuyla 48 ilmeğe çıkarsanız 9 tur düz, sonra 7 azaltma turu örersiniz; araç bu durumda kapatmayı 24. turda bitirir. Deneme daireniz tur başına 0,8 cm büyüyorsa bu top yaklaşık 8 × 0,8 = 6,4 cm çapında olur.

Oval tabandan sonra parçanın kenarını nasıl dikleştiririm?

Ayakkabı, sepet ya da gövde gibi kenarı yükselen parçalarda tabanın son turundan sonra bir turu ilmeklerin yalnızca arka halkasına sık iğneyle örün; bu tur belirgin bir kenar çizgisi bırakır. Sonraki turları artırmadan, her ilmeğe 1 sık iğneyle örün: ilmek sayısı tabanın son turundaki gibi kalır ve kenar düz yükselir.

Farklı bir başlangıç, tur ya da zincir sayısı için tabloyu eşit artırma ve azaltma aracında oluşturabilirsiniz; araç düz turları ve kapatma turlarını da yazar. Tabloları bir modelde uygulamak için mini amigurumi ayıcık tarifimize bakabilirsiniz.