Astarlı Kutu Dipli Bez Çanta Dikimi

Kesim planı ve parça ölçüleri

Şema, dış kumaşın ve astarın 150 cm enli toptan nasıl kesileceğini gösterir. Her dikdörtgenin içinde kesim ölçüsü yazar; ölçüler santimetredir ve 1 cm dikiş payı dahildir.

• Turkuaz: dış kumaş; 2 panel 50 × 47 cm ve 2 sap 62 × 12 cm (yaklaşık 60 cm kumaş).
• Ten rengi: astar; 2 panel 50 × 47 cm ve 1 iç cep 22 × 34 cm (yaklaşık 50 cm kumaş).
• Gri: artan kumaş.
• Ok: düz boy ipliği, yani kumaş kenarına paralel yön. Panellerin 47 cm’lik kenarı bu yönde kesilir.

Panel ölçüleri şöyle hesaplandı. Panel eni: 38 cm ön yüz + 10 cm taban derinliği + 2 × 1 cm yan dikiş payı = 50 cm. Panel boyu: 40 cm yükseklik + 5 cm (taban derinliğinin yarısı, kutu köşeye gider) + 1 cm alt pay + 1 cm üst pay = 47 cm. Sap: 12 cm enindeki şerit dört kat katlanınca 3 cm kalır; 62 cm boyun iki ucundan 1’er cm ağız dikişine girer ve geriye 60 cm’lik halka kalır.

• Kesik kırmızı çizgi: dikiş çizgisi, kesik kenardan 1 cm içeride.
• Sap yerleri: sap uçlarının iç kenarları panelin ortasından 8’er cm uzakta; iki uç arası 16 cm. Uçlar üst kesik kenarla hizalı, sap halkası panelin yüzüne doğru aşağı sarkar.
• İç cep: bitmiş hâliyle yaklaşık 20 × 16 cm; astar panelin üst kesik kenarından 8 cm aşağıda, yanlardan 15’er cm içeride.
• Dönüş boşluğu: astarın alt dikişinin ortasında 12 cm dikilmeden bırakılır.
• Sap kesiti: 12 cm → ortadan katla ve aç → kenarları ortaya katla (6 cm) → yeniden katla (4 kat, 3 cm) → iki kenardan 0,3 cm üst dikiş.

Hazırlık

1. Kumaşı hazırlayın

   Dış kumaşı ve astarı yıkayın, kurutun ve ütüleyin. Kumaşı kenarları üst üste gelecek şekilde değil, tek kat olarak düz bir masaya serin.

2. Parçaları çizin ve kesin

   Kesim planındaki dikdörtgenleri cetvel ve terzi tebeşiriyle çizin. Köşelerin dik olduğunu kontrol etmek için iki köşegeni ölçün: eşitse dikdörtgen düzgündür. Dış kumaştan 2 panel ve 2 sap, astardan 2 panel ve 1 cep kesin.

3. Telayı yapıştırın (isteğe bağlı)

   Dış kumaşınız inceyse 48 × 45 cm’lik telaları dış panellerin tersine, kenarlardan 1’er cm içeride kalacak şekilde ortalayın ve ütüyle yapıştırın. Tela dikiş payına girmediği için köşeler daha az kalınlaşır.

Saplar ve iç cep

1. Sapları katlayın

   Sap şeridini boyuna ortadan katlayıp ütüleyin ve açın. İki uzun kenarı bu orta çizgiye katlayıp ütüleyin; şerit 6 cm olur. Ortadan yeniden katlayın: kesik kenarlar içte kalan, 3 cm eninde dört katlı bir şerit elde edersiniz.

2. Saplara üst dikiş atın

   Sapın iki uzun kenarından da 0,3 cm içeriden dikin. İkinci sapı aynı şekilde hazırlayın.

3. İç cebi dikin

   Cep parçasını yüzleri içe gelecek şekilde ikiye katlayın; 34 cm’lik kenar ikiye bölünür ve parça 22 × 17 cm olur. Katlı kenar cebin ağzıdır. Açık üç kenarı 1 cm payla dikin, alt kenarda 5 cm dönüş boşluğu bırakın. Köşelerdeki payı çapraz kırpın, cebi ters çevirip ütüleyin; cep yaklaşık 20 × 16 cm olur.

4. Cebi astara dikin

   Cebi bir astar panelin yüzüne, katlı kenarı üstte, üst kesik kenardan 8 cm aşağıda ve yanlardan 15’er cm içeride yerleştirin. İki yanından ve altından kenara 0,3 cm yakın dikin; cebin dönüş boşluğu bu dikişle kapanır. Ağız köşelerinde birkaç ilmek geri dikin. İki bölme isterseniz cebin ortasından yukarıdan aşağı bir dikiş daha atın.

Örnek görsel: sapları takılmadan önceki, kapaklı ve aplikeli keten bir çanta. Fotoğraf (küçültüldü): *Vintage Fairytale*, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Dış çanta ve astar

Kutu köşe, çantaya taban derinliği veren yöntemdir: kumaştan kare kesilmez, köşe sivriltilip enine dikilir. Şema 10 cm derinlik için çizginin yerini gösterir.

1. Dış panelleri dikin

   İki dış paneli yüzleri içe gelecek şekilde üst üste koyun. İki yan kenarı ve alt kenarı 1 cm payla dikin; üst kenar açık kalır. Dikiş paylarını açarak ütüleyin.

2. Dış çantanın kutu köşelerini yapın

   Alt köşelerden birini açıp yan dikişi alt dikişin tam üstüne getirin; köşe sivri bir üçgen olur. İki dikişin buluştuğu uçtan 5 cm içeride, yan dikişe dik bir çizgi çizin; çizgi bir kenar dikişinden öbürüne tam 10 cm ölçmelidir. Bu çizgiden dikin. 1 cm pay bırakıp ucu kesin. Diğer köşede tekrarlayın.

3. Astarı dikin

   Astar panellerini de aynı şekilde dikin, ancak alt kenarın ortasında 12 cm dikmeden bırakın. Astarın iki kutu köşesini de dış çantadaki gibi yapın.

4. Sapları yerleştirin

   Dış çantayı yüzü dışa gelecek şekilde çevirin. Sap uçlarını ön panelin üst kesik kenarıyla hizalayın; iç kenarlar ortadan 8’er cm uzakta olsun ve sap kıvrılmadan aşağı sarksın. Uçları kenardan 0,5 cm içeriden teyelleyin. İkinci sapı arka panele aynı ölçülerle takın.

Birleştirme ve bitiş

Şema, astarla dış çantanın ağızdan nasıl birleştirildiğini yandan kesit olarak gösterir.

1. İç içe yerleştirin

   Astar tersi dışta kalsın. Yüzü dışta olan dış çantayı astarın içine koyun; böylece iki kumaşın yüzleri birbirine bakar ve saplar aralarında kalır. Yan dikişleri karşılıklı hizalayıp ağzı toplu iğneyle tutturun.

2. Ağzı dikin

   Üst kenarı 1 cm payla çepeçevre dikin. Sapların üstünden geçerken birkaç ilmek ileri geri dikerek sağlamlaştırın.

3. Ters çevirin

   Dış çantayı astarın altındaki 12 cm’lik boşluktan dışarı çekin. Köşeleri içten iterek şekillendirin.

4. Boşluğu kapatın

   Boşluğun kenarlarını 1 cm içe katlayıp kenara yakın makineyle ya da elde gizli dikişle kapatın. Astarı çantanın içine yerleştirin.

5. Ağza üst dikiş atın

   Ağız kenarını astar dışarıdan görünmeyecek şekilde ütüleyin ve kenardan 0,5 cm içeriden, 3 mm ilmek boyuyla çepeçevre dikin.

Sık sorulan sorular

Çantayı daha büyük ya da küçük dikebilir miyim?

Evet. İstediğiniz bitmiş ölçüyü belirleyip iki formülü kullanın: panel eni = ön yüz eni + taban derinliği + 2 cm; panel boyu = yükseklik + taban derinliğinin yarısı + 2 cm. Örneğin 30 cm eninde, 35 cm boyunda ve 8 cm derinliğinde bir çanta için paneller 40 × 41 cm kesilir. Kutu köşe çizgisi taban derinliği kadar, yani 8 cm olur ve uçtan 4 cm içeride çizilir.

Ağzına fermuar ya da mıknatıslı çıtçıt takabilir miyim?

Mıknatıslı çıtçıt kolayca eklenir: parçaları birleştirmeden önce iki astar panelin ortasına, üst kesik kenardan 4 cm aşağıya takın ve arkasına küçük bir tela parçası yapıştırın. Bitmiş çantada çıtçıt ağızdan 3 cm aşağıda kalır. Fermuar ise bu modelin ölçülerinde yoktur; fermuar dikmeyi öğrenmek isterseniz Fermuarlı Astarlı Makyaj Çantası projesiyle başlayın.

Bez çanta nasıl yıkanır?

Çantayı ters yüz edip 30 °C’de, hassas programda yıkayın. Sıkmadan elle şekline sokun, düz kurutun ve astar tarafından ütüleyin. Kumaşı dikmeden önce yıkadıysanız çanta ilk yıkamada çekmez.

Fikir: kapitone dış yüz

Dış panelleri bir kat ince elyafla (vatka) birlikte kapitone dikerseniz çanta daha dolgun ve dayanıklı olur. Kapitone kumaşı önce dikin, sonra 50 × 47 cm’lik panelleri bu kumaştan kesin; diğer adımlar aynıdır. Ön yüzü kapitoneden önce artan kumaş parçalarından yama işi (patchwork) olarak da birleştirebilirsiniz; fotoğraftaki çanta buna bir örnektir.

Örnek görsel: ön yüzü yama işi parçalardan dikilmiş, el yapımı bir bez çanta. Fotoğraf (küçültüldü): Lori Hartman Designs, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Aynı kutu köşe tekniğini daha küçük ölçüde Fermuarlı Astarlı Makyaj Çantası projesinde kullanıyoruz. Artan kumaş parçalarınızla çantaya uygun bir Kumaş Lastikli Saç Tokası (Scrunchie) da dikebilirsiniz.