Etamin Sıklığı (Count) ve Kanaviçe Kumaş Ölçüsü

Count ne demek, neyi değiştirir?

Count, kumaşın 2,54 cm'lik (1 inç) bir bölümündeki kare sayısıdır. Sayı büyüdükçe kareler küçülür; aynı şema daha küçük ve daha ince bir iş olarak çıkar, bu yüzden daha az kat iplik ve daha ince bir iğne gerekir. Kanaviçeye yeni başlıyorsanız etamin, muline ve şema okuma için önce kanaviçeye başlangıç kılavuzumuza bakın; bu yazı ölçü ve kumaş hesabını anlatıyor.

Desenin ölçüsünü tek bir formül verir:

Ölçü (cm) = ilmek sayısı ÷ count × 2,54

Şema 100 ilmek genişliğindeyse 14 count etaminde 100 ÷ 14 × 2,54 = 18,1 cm, 11 count etaminde 100 ÷ 11 × 2,54 = 23,1 cm tutar. Aradaki 5 santim, işin elinizdeki çerçeveye sığıp sığmayacağını belirleyebilir.

Etamin sıklıkları tablosu

Tabloda 100 × 100 ilmeklik bir desenin her kumaştaki ölçüsü, 10 cm'ye düşen kare sayısı ve başlangıç için önerilen iplik katı ile iğne var. Ketende çarpılar 2 iplik üzerinden işlendiği için 28 count keten, 14 count etaminle aynı ölçüyü verir.

• Kareler: aynı ölçekte çizildi; her küçük kare 10 × 10 ilmek. Altlarında ölçü, 10 cm'deki kare sayısı, iplik katı ve iğne numarası yazıyor.
• Etamin ve keten eşleşmesi: 14 count etamin = 28 count keten, 16 = 32, 18 = 36, 20 = 40 (keten 2 iplik üzerinden).
• Büyütülmüş kesit: mavi çerçeve tek bir çarpının kapladığı yeri gösterir; etaminde 1 kare, ketende 2 × 2 iplik.

Kendi deseninizin ölçüsü için etamin hesaplayıcıya şemanın ilmek sayılarını yazın; araç sayfasındaki sıklık tablosu da sizin deseninize göre güncellenir.

Etiketi olmayan etaminin sıklığını ölçmek

Elinizdeki kumaşın sıklığı yazmıyorsa bir cetvelle bulabilirsiniz:

1. Cetveli kare sırasına yatırın

   Kumaşı düz bir yere serin. Cetvelin sıfır çizgisini bir deliğin tam üstüne getirin ve cetveli bir kare sırası boyunca, iplik doğrultusunda yatırın.

2. Kareleri sayın

   Sıfırdan 10 cm çizgisine kadar olan kareleri sayın. Her 10 karede bir toplu iğne batırırsanız saymanız kolaylaşır.

3. Count değerine çevirin

   Saydığınız sayıyı 10'a bölüp 2,54 ile çarpın. 55 kare saydıysanız 55 ÷ 10 × 2,54 = 13,97, yani kumaşınız 14 count'tur. Ketende kareler yerine iplikleri sayın; çarpıyı 2 iplik üzerinden işleyecekseniz sonucu ikiye bölün.

4. Diğer yönü de ölçün

   Aynı sayımı kumaşın öbür yönünde de yapın. İki yönde farklı sayı çıkarsa desenin enini ve boyunu kendi yönündeki sayıyla ayrı hesaplayın.

Etamin hesaplayıcıda “Kendim sayacağım” seçeneğini seçip 10 cm'de saydığınız kare sayısını yazarsanız bu hesabı araç sizin yerinize yapar.

Kesilecek kumaş: desen ölçüsü ve kenar payı

Kumaşı desenden büyük kesersiniz: kenarlarda çerçeveye gerilecek, kasnağa takılacak ya da dikilecek bir pay kalmalı. Pay her kenara ayrı eklendiği için desen ölçüsüne iki kez girer:

Kumaş = desen ölçüsü + 2 × kenar payı (tam santime yukarı yuvarlanır)

• Mavi dikdörtgen: desen (21,8 × 14,5 cm).
• Düz siyah çizgi: çerçeve için kesim, her kenara 5 cm pay.
• Gri kesik çizgi: kasnak için kesim, her kenara 8 cm pay.
• Kırmızı kesik çizgiler: kumaşın ortası; kumaşı ikiye, sonra yine ikiye katlayarak bulunur.

Örnek: 120 × 80 ilmeklik bir şemayı 14 count etamine işleyeceksiniz.

• Desen: 120 ÷ 14 × 2,54 = 21,8 cm en, 80 ÷ 14 × 2,54 = 14,5 cm boy.
• Çerçeve için (5 cm pay): 21,8 + 10 = 31,8 → 32 cm; 14,5 + 10 = 24,5 → 25 cm. 32 × 25 cm kesin.
• Kasnak için (8 cm pay): 21,8 + 16 = 37,8 → 38 cm; 14,5 + 16 = 30,5 → 31 cm. 38 × 31 cm kesin.
• Aynı şema 18 count etaminde: desen 16,9 × 11,3 cm, 5 cm payla 27 × 22 cm kumaş.
• Aynı şema 11 count etaminde: desen 27,7 × 18,5 cm, 5 cm payla 38 × 29 cm kumaş.

Yastık kılıfı, havlu ya da çanta gibi dikilecek işlerde kenar payına dikiş payını da ekleyin. Etaminin kenarları işlerken açılabilir; kestikten sonra kenarları sürfile dikişiyle bastırırsanız iplikler sökülmez.

İplik katı, iğne ve çile

Muline 6 kattan oluşur; işlerken katları ayırır, kumaşa göre 1, 2 ya da 3 katını birlikte kullanırsınız. Seyrek kumaşta kare büyüktür ve onu doldurmak için daha çok kat gerekir; sık kumaşta tek kat bile kareyi doldurur. İğne de kareye göre seçilir: kanaviçe iğnesi küt uçludur, numarası büyüdükçe iğne incelir.

Bir çilenin kaç çarpıya yettiği de kumaşa ve kata bağlıdır. Hesap, bir çarpının önde iki çapraz ve arkada iki dikey geçiş yaptığını varsayar ve uçlar ile renk geçişleri için %50 fire ekler; bir çarpıya giden demet 7,24 × 2,54 ÷ count cm tutar. 8 metrelik bir çileden 2 kat işlerken 6 ÷ 2 = 3 demet, yani 3 × 800 = 2.400 cm iplik çıkar.

Örnek: 18 count etaminde tek katla işlerken bir çileden 6 ÷ 1 × 800 = 4.800 cm demet çıkar; bir çarpı 7,24 × 2,54 ÷ 18 = 1,022 cm tutar; 4.800 ÷ 1,022 = 4.696 çarpı. Çok renkli bir şemada hesabı her renk için ayrı yapın. Yarım çarpı ve ardıç dikiş bu hesaba girmez.

Kaç ilmek genişlik seçmeliyim?

Fotoğraftan ya da kendi çiziminizden şema hazırlarken önce bitmiş işin kaç santim olacağına karar verin, sonra ilmek sayısını formülü tersine çevirerek bulun:

İlmek sayısı = istediğiniz genişlik (cm) × count ÷ 2,54

20 cm genişliğinde bir pano için 14 count etaminde 20 × 14 ÷ 2,54 = 110,2, yani yaklaşık 110 ilmek seçersiniz. Aynı 20 cm, 18 count etaminde 20 × 18 ÷ 2,54 = 141,7, yani yaklaşık 142 ilmek eder ve daha ayrıntılı bir şema verir. Tablodan hazır değerleri de okuyabilirsiniz:

Genişlik arttıkça şema fotoğrafa daha çok benzer, ama iş de büyür ve uzar. Renk sayısı da alışverişi belirler: her renk ayrı bir çile demektir. Fotoğraftan kanaviçe şeması aracı logolar için 4–8, portreler için 20–30 renk önerir; seçtiğiniz genişlikte şemayı, DMC renk anahtarını ve her rengin çile sayısını hazırlar.

Sık yapılan ölçü hataları

• Keteni etamin gibi hesaplamak: 28 count keteni 28 count sayarsanız deseni yarı boyda hesaplarsınız. 2 iplik üzerinden işlenen ketende count değerini ikiye bölün.
• Kenar payını tek kez eklemek: pay her kenara ayrıdır; 5 cm pay ölçüye 10 cm ekler.
• Aşağı yuvarlamak: 31,8 cm çıkan kumaşı 31 cm kesmeyin; her zaman yukarı yuvarlayın.
• Kasnak payını unutmak: kasnakla işleyecekseniz kumaş kasnağı rahatça sarmalı; her kenara 7–8 cm bırakın.
• Toplam çile almak: çok renkli işte toplam çarpıya değil, her rengin kendi çarpı sayısına bakılır.

Pinterest'e kaydedin

Bu projeyi daha sonra yapmak üzere saklamak isterseniz aşağıdaki dikey görseli Pinterest panonuza kaydedebilirsiniz. Yazının paylaşım düğmelerindeki Pinterest de bu görseli kaydeder.

Sık sorulan sorular

Desen çerçeveye sığmıyor; ne yapabilirim?

Daha sık bir kumaş seçin. 150 ilmek genişliğindeki bir desen 14 count etaminde 27,2 cm, 16 count etaminde 23,8 cm, 18 count etaminde 21,2 cm olur. Kumaş sıklaştıkça kat sayısı azalır ve iğne incelir; tablodaki öneriye bakın. Şemayı fotoğraftan kendiniz hazırlıyorsanız genişliği azaltmak da işe yarar.

28 count keteni tek iplik üzerinden işlersem desen ne olur?

Her çarpı tek ipliği kapladığı için count değeri 28 kalır ve desen 2 iplik üzerinden işlemeye göre yarı boyda çıkar: 100 ilmek 100 ÷ 28 × 2,54 = 9,1 cm. Hesaplayıcının önerisine göre bu sıklıkta 1 kat iplik ve 26–28 numara iğne uygundur.

Çok renkli bir şemada kaç çile alacağımı nasıl bulurum?

Şemanın renk listesinde her rengin çarpı sayısı yazar. Kumaşınız ve katınız için bir çilenin yettiği çarpı sayısını tablodan bulun, her rengi ayrı hesaplayın. 16 count etaminde 2 katla bir çile yaklaşık 2.087 çarpıya yeter: 900 çarpılık bir renge 1 çile, 5.000 çarpılık bir renge 5.000 ÷ 2.087 = 2,4, yani 3 çile alırsınız.

Kendi şemanızın ölçüsünü, kumaşını ve çile sayısını etamin hesaplayıcıda bulabilirsiniz. Hesapladığınız ölçüyle işlemeye başlamak için çelenkli kızılgerdan kuşu panosu ya da düğmeli çiçekli kırlent kılıfı şemalarımıza göz atın.