Zarf, bilet, harita, hediye paketi kağıdı gibi atmaya kıyamadığınız kağıtlardan dikilen bu defterler, başlıktaki İngilizce adıyla Türkiye’de de biliniyor; ad, “ıvır zıvır defteri” gibi bir anlama gelir. İçine mektup, kartpostal, fotoğraf ve küçük notlar saklanır, her sayfası başka bir kağıttır. Bu sayfada A5 boyunda, üç formalı bir defterin kağıt ölçülerini, cepli yaprağını, beş delikli dikişini ve kapağını bulacaksınız.
Mektup yazmak, pul biriktirmek ve el yapımı kırtasiye 2026 için yayımlanan trend raporlarında öne çıkıyor; büyük bir el işi mağaza zincirinin raporu da bu tür defterleri yılın ilgi gören işleri arasında sayıyor. Başka kağıt işleri için Kağıt sayfamıza göz atabilirsiniz.
Proje bilgileri
Zorluk: Kolay
Ölçü: yaklaşık 15,3 × 21,6 cm (A5 sayfa); 3 forma, 60 sayfa, 6 cep
İp: forma başına 65 cm, toplam yaklaşık 2 m mumlu ip
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
3 adet 29,7 × 26 cm kağıt (cepli yapraklar için; paket kağıdı ya da renkli kağıt)
Kraft karton (300–350 g/m²), en az 33 × 21,6 cm (kapak için)
İsteğe bağlı: pamuklu kumaş 36 × 24,6 cm ve astar kağıdı 32,4 × 21 cm (kapağı kaplamak için), beyaz tutkal
Mumlu ip, 0,5–1 mm, yaklaşık 2,5 m; ya da kalın dikiş ipi ve bir parça balmumu
Kalın gözlü iğne
Biz (yoksa kalın bir iğne)
Katlama kemiği ya da tahta cetvel (kat yerini bastırmak için)
Cetvel, kurşun kalem, maket bıçağı ve kesim altlığı
Stick yapıştırıcı ve çift taraflı bant
Mandal ya da kıskaç, 4–5 adet
Cep ve süs için: eski zarflar (11,4 × 16,2 cm’lik C6 zarf sayfaya sığar), biletler, kartpostallar, etiketler, kurdele, jüt ip
Proje notları
Kat yerini katlama kemiğiyle ya da cetvelin kenarıyla bastırın; iyi bastırılmış kat, formanın düz durmasını sağlar.
Delikleri açarken açık formayı katlanmış bir havlunun ya da kalın bir derginin ortasına yatırın; biz kat yerinden düz geçsin.
Mumlu ip kaymaz ve düğümü kolay çözülmez. Mumlu ip bulamazsanız kalın dikiş ipini bir balmumu parçasının üstünden birkaç kez çekin.
Biz, iğne ve maket bıçağı sivridir; çocuklar yetişkin gözetiminde çalışsın.
Zarf cebi için hazır zarf yoksa [zarfını kendin yap](/proje/zarfini-kendin-yap) yazımızdaki gibi bir zarf katlayın; zarf en çok 13 × 19 cm olsun.
Adım adım yapılışı
Formalar ve cepli yaprak
Defterin içi üç formadan oluşur. Forma, iç içe konup ortadan katlanmış kağıt grubudur; her forma kapağa ayrı dikilir. Şema kağıt ölçülerini, bir formadaki kağıtların sırasını ve cepli yaprağın nasıl katlandığını gösteriyor.
- Kağıt: A4 (21 × 29,7 cm) ortadan katlanır; sayfa 14,85 × 21 cm olur.
- Forma: dıştan içe kraft ya da paket kağıdı, yazı kağıdı, cepli yaprak, harita ya da nota kağıdı ve en içte ikinci yazı kağıdı.
- Cepli yaprak: 29,7 × 26 cm kağıdın alt 5 cm’si yukarı katlanır ve yanları 1 cm yapıştırılır; ortadan katlanınca iki sayfada 14,85 × 5 cm’lik birer cep olur.
- Toplam: 3 forma = 15 kağıt, 30 yaprak, 60 sayfa ve 6 cep.
Kağıtları hazırlama
Kağıtları ayırın ve kesin
Her forma için 4 adet A4 boyunda kağıt ve 1 adet 29,7 × 26 cm kağıt ayırın: bir kraft ya da desenli paket kağıdı, iki yazı kağıdı ve bir harita, nota ya da gazete kağıdı. Büyük kağıtları cetvel ve maket bıçağıyla bu ölçülere kesin.
Cepli yaprağı yapın
29,7 × 26 cm kağıdın alt kenarını 5 cm yukarı katlayın; kağıdın boyu 21 cm olur. Katlanan kısmın iki yan kenarına 1 cm genişliğinde yapıştırıcı sürüp bastırın. Ortası açık kalır: kağıdı ortadan katlayınca iki sayfada da birer cep olur.
Kağıtları katlayın
Her kağıdı kısa kenarları üst üste gelecek şekilde ortadan katlayın ve kat yerini katlama kemiğiyle bastırın.
Formayı dizin
Katlanmış kağıtları iç içe dizin: en dışta kraft ya da paket kağıdı, sonra yazı kağıdı, cepli yaprak, harita kağıdı ve en içte ikinci yazı kağıdı. Kenarları hizalayıp formayı mandalla tutturun. Aynı düzenle üç forma hazırlayın.
Kapak
- Karton: 33 × 21,6 cm; kırım çizgileri soldan 15,3 ve 17,7 cm’de, sırt 2,4 cm.
- Delik sıraları: sırtta, ön kapak kırımından 0,6, 1,2 ve 1,8 cm uzakta; her sırada 5 delik, üst kenardan 2,3, 6,55, 10,8, 15,05 ve 19,3 cm aşağıda.
- Kumaş (isteğe bağlı): 36 × 24,6 cm, her yandan 1,5 cm içe katlanır; köşeler kartonun köşesinden 0,3 cm açıkta köşegen kesilir.
- Astar kağıdı: 32,4 × 21 cm; kapağın iç yüzüne her kenardan 0,3 cm içeride yapıştırılır.
Kartonu kesin
Kraft kartondan 33 × 21,6 cm bir parça kesin. Defter kapanınca kapak, sayfaları üstten ve alttan 0,3 cm, yandan yaklaşık 0,5 cm aşar.
Sırtı katlayın
Kartonun iç yüzünde soldan 15,3 ve 17,7 cm’ye birer dik çizgi çizin. Cetveli çizgiye koyup katlama kemiğiyle bastırarak iz açın ve iki çizgiden katlayın.
İsterseniz kumaşla kaplayın
Kumaşı tersi üstte serin. Kartonun dış yüzüne ince bir kat beyaz tutkal sürüp kumaşın ortasına yatırın; her yanda 1,5 cm kumaş kalsın. Köşeleri kartonun köşesinden 0,3 cm açıkta köşegen kesin, kenarları içe katlayıp yapıştırın. İç yüze astar kağıdını yapıştırın, kapağı ağır kitapların altında bir gece düz kurutun ve kırımları yeniden katlayın.
Delikleri işaretleyin
Sırtın iç yüzüne, ön kapak kırımından 0,6, 1,2 ve 1,8 cm uzakta üç ince çizgi çizin. Delik şablonunu her çizginin üstüne, üst ucu kapağın üst kenarından 0,3 cm aşağıda olacak şekilde koyup 5 deliği işaretleyin ve bizle açın.
Dikiş
Delik şablonunu yapın
21 cm boyunda, 3 cm eninde bir kağıt şeridi boyuna ortadan katlayın. Katın üstüne, üst uçtan 2, 6,25, 10,5, 14,75 ve 19 cm’ye birer işaret koyun.
Formayı delin
Formayı açıp şablonu en içteki kağıdın kat yerine, üst ucu formanın üst kenarına denk gelecek şekilde yatırın. Formayı katlanmış bir havlunun üstüne koyup 5 deliği bizle açın; biz bütün kağıtlardan kat yerinde çıksın.
İpi hazırlayın
65 cm mumlu ip kesip iğneye geçirin.
Formayı kapağa yerleştirin
Önce ortadaki formayı dikin. Formayı açıp kapağın içine, kat yeri ortadaki delik sırasına gelecek şekilde yerleştirin. Formanın deliklerini kapağın delikleriyle hizalayıp mandalla tutturun.
Dikin
Formanın içinden 3. delikten dışarı çıkın; içeride 10 cm uç bırakın. Dışarıdan 4. delikten girin, içeriden 5. delikten çıkın, dışarıdan yeniden 4. delikten girin. İçeride uzun bir adımla 2. delikten çıkın, dışarıdan 1. delikten girin, içeriden 2. delikten çıkın ve dışarıdan 3. delikten girin. Her adımda ipi sırt boyunca gerin.
Düğümleyin
İki uç 3. deliğin yanında, 4. ile 2. delik arasındaki uzun dikişin iki yanında durur. İki ucu uzun dikişin üstünden çift düğümle bağlayın ve 1 cm bırakıp kesin.
Öteki formaları dikin
Ön kapak kırımına en yakın sıraya ilk formayı, arka kırıma en yakın sıraya son formayı aynı yolla dikin.
Cepler ve kıstırma yerleri
Zarf cebi
Bir sayfaya zarfı ağzı yukarı bakacak şekilde yapıştırın; yapıştırıcıyı yalnızca zarfın arka yüzüne sürün, ağzını açık bırakın. 11,4 × 16,2 cm’lik C6 zarf, 14,85 × 21 cm’lik sayfaya her yandan en az 1,7 cm boşlukla sığar. İçine mektup, kartpostal ya da pul koyun.
Zarf köşesi
Eski bir zarfın köşesini, iki kenardan 8 cm ölçüp köşegen keserek ayırın. Arka katını bir sayfanın köşesine yapıştırın: kartpostal ya da fotoğraf kıstırmak için küçük bir cep olur.
Kıstırma şeridi
3 cm eninde, 14,85 cm boyunda bir kağıt şeridini sayfanın üstüne yatay koyun ve yalnızca iki ucunu yapıştırın. Şeridin altına etiket, bilet ya da kart kıstırılır.
Etiket ve kapatma bandı
Kraft kağıttan ip delikli etiketler kesip ceplere koyun; hazır bir şablon için etiket şablonu oluşturucu içindeki “Hediye etiketi (ip delikli)” seçeneğini kullanabilirsiniz. Defteri kapalı tutmak için 5 × 40 cm’lik bir kağıt şeridi kapağın çevresine sarın, uçlarını 2 cm bindirip yapıştırın; bant kayarak çıkar.
Sık sorulan sorular
Kağıtlarım A4 değil; ne yapmalıyım?
Kağıtları 21 cm boyunda kesin. Daha dar kağıtlar da kullanılabilir: örneğin 21 × 24 cm’lik bir kağıdı bir yanı 14,85 cm kalacak şekilde katlarsanız öbür yanda 9,15 cm’lik dar bir yaprak olur; dar yapraklar not kıstırmak için iyi bir yerdir. Formanın en dışındaki kağıt tam boy olsun.
Daha çok forma koyabilir miyim?
Evet. Sırt genişliği = (forma sayısı + 1) × 0,6 cm: üç forma için 2,4 cm, dört forma için 3 cm. Delik sıralarını ön kapak kırımından 0,6 cm arayla açın (dört forma için 0,6, 1,2, 1,8 ve 2,4 cm). Kapak eni 30,6 cm + sırt olur, dört formada 33,6 cm; ip forma başına 65 cm. Sayfalara çok eşya ekleyecekseniz sıraları 0,8 cm arayla açın; sırt da (forma sayısı + 1) × 0,8 cm olur.
Yapıştırıcı kağıdı dalgalandırıyor; ne yapmalıyım?
Sıvı yapıştırıcı ince kağıdı ıslatır ve dalgalandırır. Stick yapıştırıcı ya da çift taraflı bant kullanın; sıvı yapıştırıcı gerekiyorsa ince bir kat sürün ve yapıştırdığınız sayfayı kuruyana kadar ağır bir kitabın altında bekletin.
Benzer bir örnek
Örnek görsel: kırkyama kumaş kapaklı, sayfaları artık kağıtlarla süslenmiş bir defter. Bu sayfadaki ölçülerle yapılmadı. Fotoğraf (küçültüldü): Artisannie, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
Defteri hediye ederken zarflara kirigami kar tanesi ekleyebilirsiniz. Kağıttan başka yılbaşı işleri için kağıttan yılbaşı süsleri yazımıza, atık malzemelerle yapılan işler için Geri Dönüşüm sayfamıza göz atın.
Önce şablon
Delik şablonunu bir kez yapın ve hem formalarda hem kapakta kullanın: formanın delikleri kapağın delikleriyle aynı yere gelir, dikiş düz durur.
Kağıdı eskitin
Beyaz kağıda eski bir görünüm vermek için kağıdı soğumuş demli çaya batırıp bir havlunun üstünde kurutun. Kuruyan kağıdı ağır kitapların altında düzleştirin, sonra katlayın.
Mektup arkadaşına hediye
Defterin ceplerine birkaç boş zarf ve kartpostal koyarak hediye edin; alan kişi ilk mektubunu hemen yazabilir.
Kaynak: Hobili
Terimler sözlüğü
Sırt: Kapağın iki kırım çizgisi arasındaki, formaların dikildiği bölüm.
Mumlu ip: Mumla kaplanmış, kaymayan ve düğümü kolay çözülmeyen dikiş ipi.
Biz: Kağıt, karton ve deriyi delmek için kullanılan, saplı sivri alet.
Katlama kemiği: Kat yerini bastırıp keskinleştirmek için kullanılan yassı alet.
Cepli yaprak: Alt kenarı yukarı katlanıp yanları yapıştırılarak cep yapılan yaprak.
Kıstırma şeridi: Sayfanın üstüne yalnızca iki ucundan yapıştırılan, altına kart ya da bilet kıstırılan kağıt şerit.
Kapatma bandı: Kapalı defterin çevresine sarılıp uçları birbirine yapıştırılan kağıt şerit; defteri kapalı tutar.
Beş delikli forma dikişi: Formayı kapağın sırtına beş delikten geçen tek bir iple diken, düğümü formanın içinde kalan dikiş.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle