Kapitone Arkalığı ve Biye Hesabı: Ölçü Tablosu

Kapitonenin katları ve taşma payı

Kapitone üç kattır: üstte yüz (patchwork ya da düz kumaş), ortada vatka, altta arkalık. Üç kat birlikte dikilirken birbirinin üstünde kayar, kapitone dikişleri de kumaşı biraz toplar. Bu yüzden arkalık ve vatka yüzle aynı ölçüde kesilmez; her yandan yaklaşık 10 cm taşacak kadar büyük kesilir, dikiş bitince fazlası yüzün kenarıyla birlikte düzeltilir.

Arkalık ölçüsü = (yüz eni + 2 × 10) × (yüz boyu + 2 × 10) cm. Vatka da aynı ölçüde kesilir. 125 × 165 cm'lik bir koltuk şalı için arkalık ve vatka 145 × 185 cm olur.

Kapitone ölçüsüne göre arkalık ve biye

Tablo beş yaygın kapitone boyu için arkalık kumaşını ve düz kesim biye kumaşını veriyor. Kendi ölçünüz için kumaş hesaplayıcısında “Kapitone arkalığı” ve “Biye” seçeneklerini kullanın.

Tablodaki metrelerin arkasında her kumaş eni için ayrı bir kesim düzeni var. Hesaplayıcı parçaları iki yönde de dener ve daha az kumaş isteyenini seçer:

• Sol üst: renkli kareler yüz, açık şerit vatka, mavi kenar arkalıktır (vatkayla aynı boyda, görünsün diye kaydırıldı); ikisi de yüzden her yana 10 cm taşar.
• Sağ üst: kırmızı kesik çizgiler arkalık parçalarının birleştirme dikişleridir; yeşil işaret daha az kumaş isteyen yönü gösterir.
• Tablo: yukarıdaki ilk tabloyla aynı değerler.

Dar kumaşta arkalığı birleştirmek

Tel kenarları kesilmiş kumaş arkalıktan darsa arkalık birkaç parçadan dikilir; parçalar yan yana ya da üst üste birleştirilir. Her birleşimde iki kenardan 1,5'er cm gider. Parçaları boyuna dizerseniz dikişler dikey, enine dizerseniz yatay olur. Tek kişilik kapitone (170 × 220 cm, arkalık 190 × 240 cm) ve 110 cm'lik kumaş için:

• Kullanılabilir en: 110 − 5 = 105 cm.
• Dikey: iki parça yan yana 2 × 105 − 3 = 207 cm eder ve 190 cm'yi karşılar. Her parça arkalığın boyu kadar kesilir: 2 × 240 = 480 cm, yani 4,8 m. Kenarda 207 − 190 = 17 cm'lik bir şerit artar.
• Yatay: iki parça üst üste 207 cm eder, 240 cm'ye yetmez; üç parça 3 × 105 − 2 × 3 = 309 cm eder. Her parça 190 cm kesilir: 3 × 190 = 570 cm, yani 5,7 m.
• Sonuç: dikey birleştirme 0,9 m daha az kumaş ister.

Aynı arkalık 150 cm'lik kumaştan yatay birleştirmeyle çıkar: iki parça 2 × 145 − 3 = 287 cm eder ve 240 cm'yi karşılar; 2 × 190 = 380 cm, yani 3,8 m. Kenarda 287 − 240 = 47 cm'lik bir şerit artar.

1. Tel kenarları kesin

   Kumaşı yıkayıp ütüledikten sonra iki yandaki sık dokunmuş tel kenarları, toplam yaklaşık 5 cm, cetvelle düz kesin.

2. Parçaları kesin

   Kesim düzenindeki sayıda parçayı aynı boyda kesin. Desenli kumaşta parçaları desen yönü aynı olacak şekilde dizin.

3. Birleştirin

   Parçaları yüz yüze koyup 1,5 cm payla dikin. Dikiş payını açarak ütüleyin; arkalık düz yatar.

4. Ölçüyü kontrol edin

   Birleşen arkalığı serip eni ve boyu ölçün; her iki yönde de yüzden en az 20 cm büyük olmalı.

Biye boyu

Biye, kapitonenin dört kenarını saran şerittir. Gereken boy, kapitonenin çevresine köşeler ve iki ucun birleşimi için bir pay eklenerek bulunur:

Biye boyu = 2 × (en + boy) + 25 cm

Koltuk şalı (125 × 165 cm) için 2 × (125 + 165) + 25 = 605 cm. Köşeler gönye (45°) dönülür ve iki uç birbirine eklenir; bunlar için 25–30 cm'lik pay yeterlidir.

Düz kesim: kaç şerit?

Düz kesimde şeritler kumaşın eni boyunca, bir tel kenardan öbürüne kesilir. 110 cm'lik kumaşta tel kenarlar çıkınca her şerit 105 cm'dir. Şeritler uçlarından 45° açıyla birleştirilir ve her birleşim yaklaşık bir şerit eni, yani 6,35 cm boy yer. n şeritte n − 1 birleşim olduğu için:

Şerit sayısı = (biye boyu − şerit eni) ÷ (şerit boyu − şerit eni), yukarı yuvarlanır.

Koltuk şalında (605 − 6,35) ÷ (105 − 6,35) = 598,65 ÷ 98,65 = 6,07, yani 7 şerit. Kesilecek boy 7 × 6,35 = 44,45 cm; kumaş 10 cm'lik adımlarla kesildiği için 0,5 m alınır. Daha ince bir kenar için 5,7 cm kesmek isterseniz yine 7 şerit gerekir: 7 × 5,7 = 39,9 cm, yani 0,4 m.

1. Şeritleri kesin

   Şeritleri 6,35 cm eninde, kumaşın bir tel kenarından öbürüne kesin; tel kenarları sonra ayırın.

2. Uçları dik açıyla koyun

   İki şeridi düz yüzleri içte kalacak şekilde, biri yatay biri dikey, uçları bir kare oluşturacak biçimde üst üste koyun.

3. Çapraz dikin

   Karenin bir köşesinden karşı köşesine çapraz dikin. Dikişin dışında 0,6 cm pay bırakıp fazlasını kesin.

4. Ütüleyin

   Dikiş payını açarak ütüleyin. Bütün şeritleri böyle ekleyip tek uzun şerit yapın.

5. Boyuna katlayın

   Şeridi boyuna ikiye, ters yüzler içte kalacak şekilde katlayıp ütüleyin. Çift katlı biye hazırdır.

Verev biye: kare yöntemi

Verev, yani kumaşın iplik yönüne çapraz kesilen biye esner; yuvarlak köşelere ve kavisli kenarlara kırışmadan oturur. Kenarları düz bir kapitonede düz kesim yeter. Verev biyeyi tek parça elde etmek için bir kare kesilir. Karenin alanı, gereken biyenin alanına, yani boy × şerit enine eşit olmalıdır:

Kare kenarı = √(biye boyu × şerit eni), yukarı yuvarlanır.

Koltuk şalı için √(605 × 6,35) = √3841,75 = 61,98, yani 62 × 62 cm'lik bir kare yeter; kumaştan 0,7 m alınır.

1. Kareyi çapraz kesin

   Kareyi bir köşesinden karşı köşesine keserek iki üçgen elde edin.

2. Üçgenleri birleştirin

   İki üçgeni, düz iplik yönündeki kenarlarından birini üst üste getirerek yüz yüze dikin. Açtığınızda bir paralelkenar çıkar; dikişi açarak ütüleyin.

3. Çizgileri çekin

   Ters yüzde, verev kenarlara paralel, 6,35 cm aralıklı çizgiler çekin.

4. Tüp yapın

   Kalan iki düz kenarı yüz yüze getirin, çizgileri bir şerit eni kaydırarak denk getirin ve dikin.

5. Spiral kesin

   Tüpü çizgi boyunca, sarmal gibi dönerek kesin. Tek parça verev biye çıkar.

• 1: taralı şeritler tel kenardır; şeritler aradaki 105 cm'den kesilir.
• 2: kırmızı kesik çizgi 45° birleşim dikişi.
• 3: çift katlı biye yüz, vatka ve arkalığın kenarını sarar; kırmızı çizgi 0,6 cm'lik dikiş.
• 4: mavi çizgi üçgenlerin birleşim dikişi, kesik çizgiler verev şeritlerin kesim çizgileri.

Sık yapılan hatalar

• Arkalığı yüzle aynı ölçüde kesmek: katlar kaydığında kenarda arkalık kalmaz; her yana 10 cm taşma bırakın.
• Tel kenarları hesaptan düşmemek: bebek kapitonesinin arkalığı 110 cm endedir. 110 cm'lik kumaş tam yetecek gibi görünür, ama tel kenarlar kesilince 105 cm kalır ve iki parça gerekir: 1,5 m yerine 2,2 m.
• Biyeyi çevre kadar kesmek: köşeler ve iki ucun birleşimi için 25 cm eklemezseniz biye son kenarda kısa gelir.
• Biye birleşimini köşeye getirmek: birleşim dikişi köşede kalınlaşır; kenara dikmeye başlamadan önce birleşimlerin köşelere denk gelmediğini kontrol edin.

Pinterest'e kaydedin

Bu projeyi daha sonra yapmak üzere saklamak isterseniz aşağıdaki dikey görseli Pinterest panonuza kaydedebilirsiniz. Yazının paylaşım düğmelerindeki Pinterest de bu görseli kaydeder.

Sık sorulan sorular

Geniş en (280 cm) kumaş almak avantajlı mı?

Büyük kapitonelerde çoğu zaman öyledir. Tek kişilik kapitonenin arkalığı 110 cm'lik kumaştan iki parça ve dikişle 4,8 m tutar; 280 cm'lik kumaştan tek parça ve dikişsiz 1,9 m ile çıkar. Metre fiyatlarını karşılaştırırken bu farkı hesaba katın.

Arkalıktan artan şerit biyeye yeter mi?

Çoğu zaman yeter. Tek kişilik kapitonenin arkalığını 150 cm'lik kumaştan keserseniz kenarda yaklaşık 47 × 190 cm'lik bir şerit artar. Biye 805 cm'dir; 190 cm'lik şeritlerden (805 − 6,35) ÷ (190 − 6,35) = 4,35, yani 5 şerit gerekir ve 5 × 6,35 = 31,75 cm, 47 cm'lik şeride sığar. Bu şeritler kumaşın boyu yönünde kesilir; düz kenarlı kapitonede sorun olmaz.

Bebek kapitonesinde daha ince biye kullanabilir miyim?

Evet. 5,7 cm'lik şerit daha ince bir kenar verir. Bebek kapitonesinde (90 × 130 cm) 465 cm biye için yine 5 şerit gerekir: 5 × 5,7 = 28,5 cm, yani 0,3 m. 6,35 cm'lik şeritle bu 0,4 m'dir.

Vatka da arkalık kadar mı kesilir?

Evet. Vatka da kayar ve kapitone dikişiyle toplanır; arkalık gibi her yana 10 cm taşacak şekilde kesilir. Koltuk şalında vatka 145 × 185 cm olur. Fazlası kapitone bitince yüzün kenarıyla birlikte düzeltilir.

Kendi kapitoneniz için arkalığı ve biyeyi hesaplamak, iki birleştirme yönünü karşılaştırmak ya da verev kareyi bulmak için kumaş hesaplayıcımızı açın. Biyenin arka yüzünü elde tutturacaksanız baskı dikişi anlatımımıza bakabilirsiniz. Kapitone dikişini küçük bir projede denemek isterseniz kapitone (puffer) bez çanta yazımız iyi bir başlangıç.