Pamuk Figür Nasıl Yapılır? Temel Teknik Rehberi

Pamuk şeritleri

Şema, rulo pamuğun nasıl yırtılacağını, üç şerit boyunu ve top çapına göre bir katta kaç şerit gerektiğini gösterir.

• A) 1 × 6 cm: burun, kol ucu, mantar sapı gibi küçük parçalar.
• B) 1,5 × 12 cm: çapı 4 cm'den küçük toplar ve gövdeler için genel kaplama.
• C) 2 × 15 cm: çapı 4 cm ve üstü büyük yüzeyler.
• Tablo: bir top için gereken şerit sayısı, topun yüzey alanının (π × d²) bir şeridin örttüğü alana bölünmesiyle bulunur. Yarı yarıya bindirilen şerit kendi alanının yarısını örter: 1,5 × 12 cm şerit yaklaşık 9 cm², 2 × 15 cm şerit 15 cm².

1. Ruloyu açın

   Rulo pamuğu kâğıdından ayırıp 20–30 cm kadar açın. Pamuk tabakası liflerin uzandığı yönde kolay yırtılır; bu yön rulonun boyudur.

2. Boyuna yırtın

   İstediğiniz enin iki katı kadar bir bant yırtın, sonra bunu ikiye ayırın. Boyu, iki elinizle tutup yavaşça çekerek koparın; böylece uçlar da tüylü kalır.

3. İnceltin

   Rulo pamuk birkaç kattan oluşur. Şeridin katlarını parmak uçlarınızla ayırın; arkasından ışık geçecek kadar ince olmalı. İnce şeritler pürüzsüz bir yüzey verir, kalın şeritler topak yapar.

Tel iskelet

İskelet, figürün biçimini taşır ve asma halkasını tutar. Şemadaki üç tip çoğu pamuk figüre temel olur; uzunluklar 1 mm tel içindir.

• a) Top ve meyve: 12 cm tel; altta 1 cm kanca topun içine gömülür, 3 cm topun içinden geçer, yaklaşık 5 cm Ø 1 cm halka ve büküm olur, kalan yaklaşık 3 cm kesilir.
• b) Kollu figür: 18 cm gövde teli (1 cm kanca, 12 cm düz kısım, yaklaşık 5 cm halka) ve 10 cm kol teli. Kol telinin ortası, düz kısmın üstünden 4 cm aşağıda gövdeye 2 tur sarılır; her yanda 4,5 cm kalır, uçlar 0,5 cm geri kıvrılır.
• c) Dört ayaklı hayvan: 11 cm gövde teli (1 cm kuyruk, 5 cm gövde, 4 cm boyun ve baş, 1 cm baş ucu) ve ∩ biçiminde iki 9 cm bacak teli (0,5 + 3 + 2 + 3 + 0,5 cm). Bacak tellerinin tepesi gövdeye kâğıt bantla sarılır.
• Koyu halkalar sarım ya da bant yerini, mavi sayılar santimetreyi gösterir.

1. Teli kesin

   Teli yan keskiyle şemadaki boya göre kesin. Halkayı rahat bükmek için birkaç santim fazla kesmek sorun değildir; fazlası büküm bitince kesilir.

2. Kancayı bükün

   Alt ucun 1 cm'sini kargaburun penseyle geri kıvırın. Kanca çekirdeğin ya da pamuğun içinde kalır ve figürün telden kaymasını önler.

3. Halkayı yapın

   Telin üst kısmını 1 cm çaplı yuvarlak bir kalemin etrafında bir tur dolayıp halka yapın, ucu halkanın altına 2 tur sarın ve fazlasını kesin.

4. Uçları kapatın

   Kesilen her tel ucunu 0,5 cm geri kıvırın ya da pamuğun içine gömün. Sivri uç dışarıda kalmamalı.

Karışım

İki karışımın ikisi de kuruyunca sertleşir. Tutkal karışımı neme daha dayanıklıdır ve kolay bulunur; nişasta haşılı ise geleneksel yöntemdir ve daha mat, kâğıt gibi bir yüzey verir.

1. Tutkal karışımı

   Küçük bir kasede tutkal ve suyu, ölçüleri eşit olacak şekilde iyice karıştırın. Karışım süt kıvamında olmalı. Kalan karışımı kapağı kapalı bir kavanozda saklayabilirsiniz.

2. Nişasta haşılı

   Nişastayı soğuk suda topaksız eritin, orta ateşte sürekli karıştırarak ısıtın. Karışım koyulaşıp saydamlaşınca ocaktan alın ve ılımaya bırakın; ılık kullanın. Artanı buzdolabında saklayın; kokmaya başlarsa atın.

Adım adım sarma

Şema aynı topun dört aşamasını gösterir: çekirdek, ilk kat, ikinci kat ve boya.

• 1 Çekirdek: strafor top tele geçirilir, alt kanca topun içine gömülür.
• 2 İlk kat: ıslak şeritler gergin ve çapraz yönlerde sarılır.
• 3 İkinci kat: yüzey avuçta yuvarlanarak düzeltilir, sonra kurutulur.
• 4 Boya: ince katlar, önce açık renk; kuruyunca askı bağlanır.
• Bitmiş çap, 2 katta çekirdek çapından yaklaşık 0,5 cm, 3 katta yaklaşık 0,7 cm büyüktür.

1. İskeleti kurun

   Teli şemadaki tiplerden birine göre bükün. Çekirdek kullanıyorsanız strafor topu tele geçirin, kancayı topun içine bastırın. Çekirdek yoksa kuru pamuğu sıkı bir yumak yapıp ince iple sarın.

2. Şeritleri hazırlayın

   Tablodaki sayıya göre şerit yırtın ve inceltin. Yedek olarak birkaç fazla hazırlayın; sarmaya başladıktan sonra ıslak elle şerit yırtmak zordur.

3. Şeridi ıslatın

   Şeridi karışıma batırın ve iki parmağınızın arasından çekerek fazlasını sıyırın. Şerit nemli olmalı ama damlamamalı.

4. İlk katı sarın

   Şeridin ucunu çekirdeğe bastırın ve hafifçe gererek sarın. Her şeridi bir öncekini yarı yarıya örtecek ve farklı bir yönde gidecek şekilde koyun; böylece çekirdek her yandan kapanır.

5. Yüzeyi düzeltin

   Islak figürü avucunuzun içinde yavaşça yuvarlayın. Kabaran lifler yatar, şerit kenarları birbirine karışır.

6. Kurutun

   Figürü pişirme kâğıdının üzerine koyun ya da telinden asın. Dokunduğunuzda serin ya da nemli gelmiyorsa kurumuştur; kalın parçalar daha uzun sürer.

7. İkinci katı sarın

   Aynı şekilde ikinci katı sarın ve düzeltin. Pürüzsüz bir yüzey isterseniz son katta seyreltik karışım kullanın. Yeniden tamamen kurutun.

8. Boyayın

   Akrilik boyayı az suyla inceltin ve ince katlar hâlinde sürün. Önce açık renkleri, kuruyunca koyu renkleri ve ayrıntıları boyayın; nokta için fırça sapının ucunu boyaya batırıp bastırın.

9. Sim ekleyin

   İsterseniz son kat boya henüz ıslakken üzerine ince sim serpin; kuruyunca fazlasını silkeleyin. Bu adım isteğe bağlıdır.

10. Askıyı takın

    Tel halkaya ince kurdele ya da jüt ip bağlayın. Figür artık ağaca asılmaya hazır.

Sık sorulan sorular

Tutkal mı kullanmalıyım, nişasta mı?

Kolay bulunduğu ve neme dayanıklı olduğu için başlangıçta tutkal karışımı daha rahattır: eşit ölçüde tutkal ve su yeterlidir. Nişasta haşılı geleneksel yöntemdir ve daha mat bir yüzey verir, ama nemli ortamda yumuşayabilir ve saklanırken bozulabilir. İkisi de kuruyunca sert olur.

Pamuk figür yıkanır mı?

Hayır. Su, kurumuş tutkalı ya da nişastayı yeniden yumuşatır ve figür biçimini kaybeder. Tozunu yumuşak bir fırçayla ya da kuru bir bezle alın. Süsleri kuru bir yerde, kâğıda sarılı olarak saklayın.

Çocuklarla yapılabilir mi?

Evet, pamuk sarmayı ve boyamayı çocuklar rahatça yapabilir. Teli kesmek ve bükmek ise yetişkin işidir: tel uçlarını mutlaka geri kıvırın ya da pamuğa gömün. Küçük parçalar yutulabileceği için bu süsler 3 yaşından küçük çocuklara uygun değildir.

Tekniği bir projeyle denemek isterseniz Pamuktan Kardan Adam Yılbaşı Süsü bu rehberdeki tel iskeleti ve sarmayı adım adım kullanır. Tutkalsız, yalnızca iple bağlanan daha kolay bir başlangıç için Mandal ve Pamuktan Horoz, Tavuk ve Kuzu projesine bakabilirsiniz.