İki renkli, basamak desenli bu bardak altlığı küçük bir karton tezgahta dokunuyor; renk alanlarıyla dokumaya giriş için iyi bir ilk proje. Kalın pamuk iple yaklaşık 9,5 × 11 cm'lik, iki ucu saçaklı bir altlık çıkıyor; renkleri değiştirerek dörtlü bir takım da hazırlayabilirsiniz.
Basamaklı desen, 1906 tarihli bir nakış ve dokuma el kitabında yeni başlayanlara önerilen ilk alıştırmadan uyarlandı; ölçüler, ip hesabı ve bitirme altlığa göre yeniden düzenlendi. Tezgahı hazırlamayı karton tezgah rehberimizde bulabilirsiniz; diğer modeller dokuma projeleri sayfasında.
Proje bilgileri
Zorluk: Kolay
Tezgah: 14 × 22 cm mukavva, üstte ve altta 20 çentik (0,5 cm ara)
Çözgü: 20 tel, en 9,5 cm (1 cm'de 2 tel)
Numune: 1 cm'de yaklaşık 3 sıra atkı (kalın pamuk iple)
Bitmiş ölçü: Yaklaşık 9,5 × 11 cm (10 cm desen + iki uçta 0,5'er cm), iki uçta 2'şer cm saçak
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
Cetvel, kurşun kalem ve maket bıçağı
Çözgü için pamuk ip (koton ya da makrome ipi), 1,5–2 mm, yaklaşık 6 m
Açık renk kalın pamuk örgü ipi (100 g'da yaklaşık 110 m), yaklaşık 2,7 m (2,5 g)
Koyu renk kalın pamuk örgü ipi, aynı kalınlıkta, yaklaşık 1,8 m (1,6 g)
Künt uçlu, büyük gözlü yün iğnesi
Çatal ya da kirkit
Cetvel ya da düz çubuk (ağızlık çubuğu)
Kağıt bant ve makas
Proje notları
Çözgü: 20 tel × 22 cm = 4,4 m; başlangıç ve bitiş uçları için 0,6 m ve 6 sıra çözgü ipi için 6 × 12 cm ≈ 0,7 m eklenince yaklaşık 6 m.
Atkı: bir sıra = 9,5 × 1,25 ≈ 12 cm. 10 cm × 3 sıra = 30 sıra; 30 × 12 cm = 3,6 m. Desenin 25 karesinden 15'i açık, 10'u koyu: açık 2,16 m, koyu 1,44 m. %25 uç ve kenetleme payıyla açık 2,7 m, koyu 1,8 m (toplam 4,5 m, yaklaşık 4 g).
Pamuk ip suyu iyi emer ve yıkanabilir; akrilik ip daha parlak durur ama ıslak bardağın suyunu az emer.
Küçük miktarlar gerektiği için yumak artıklarını kullanabilirsiniz; ne kadar kaldığını [kalan ip hesaplama aracıyla](/kalan-ip-hesaplama) bulabilirsiniz.
Tezgah kartını atmayın: takımın diğer altlıklarını aynı kartta dokuyabilirsiniz. Koli kartonunu da [geri dönüşüm](/geridonusum) için tezgah yapabilirsiniz, yeter ki bükülmeyecek kadar kalın olsun.
Altlıkları sofrada kullanabilir ya da [dekorasyon](/dekorasyon) köşenizde küçük vazo ve mum altlığı olarak değerlendirebilirsiniz.
Adım adım yapılışı
Desen şeması
Şemada her sütun bir çözgü teli, her satır 1 cm'dir; kalın pamuk iple 1 cm'de yaklaşık 3 sıra dokunur. Desen 4 tel × 2 cm'lik basamaklardan oluşur: koyu alan sol üstte, açık alan sağ altta basamak basamak yükselir. Şemayı alttan üste okuyun.
- Açık kare: açık renk; koyu kare: koyu renk.
- Kırmızı dikey çizgi: 2 cm'lik renk sınırı (yırtmaç); halkalar kenetleme yerleri.
- Kalın yatay çizgi: basamağın üst sınırı; burada yırtmaç oluşmaz.
- Numaralar: dokuma sırası; önce sağ alttaki açık bant (1), sonra her bantta sağdaki açık ve soldaki koyu alan. Bir bantta iki alan birer sıra dönüşümlü ilerler.
- Bantlar: 0–2 cm tümü açık; 2–4 cm koyu tel 1–4; 4–6 cm koyu tel 1–8; 6–8 cm koyu tel 1–12; 8–10 cm koyu tel 1–16.
Desenin yapısı
Basamaklı ilk alıştırma; 1906 tarihli bir nakış ve dokuma el kitabından çizim.
Eski el kitabı, ilk iş için gölgelendirme gerektirmeyen ve dokunması kolay bir basamak deseni önerir; işe sağ alt köşeden başlanır ve basamaklar çapraz sırayla yükseltilir. Altlıkta da aynı mantıkla ilerlersiniz: her renk kendi alanında ileri geri gider, açık alan basamak basamak sağa çekilirken koyu alan soldan genişler.
Tezgahı hazırlama
Kartı hazırlayın
14 × 22 cm'lik bir mukavva kesin. Üst ve alt kenarda soldan 2,25 cm ölçüp 0,5 cm arayla 20 işaret koyun; son işaret sağ kenardan 2,25 cm içeride kalır.
Çentikleri kesin
Her işarette 1 cm derinliğinde düz bir kesik açın.
Çözgüyü geçirin
Çözgüyü karton tezgah rehberindeki gibi yalnız ön yüzde, 20 tel olacak şekilde geçirin. Uçları arkada 30'ar cm bırakıp bantlayın. Tel sayısı çift olduğu için ip, başladığı kenarın aynı tarafında, sağ üstte biter.
Ağızlık çubuğunu geçirin
Cetveli üst kısımda tek numaralı tellerin altından, çift numaralıların üstünden geçirin.
Dokuma
Başlangıç sıraları
Alt çentiklerin 4,5 cm yukarısından başlayarak çözgü ipiyle 3 sıra düz dokuyun ve aralıkları eşitleyin.
Birinci bant (0–2 cm)
Açık renkle sağ kenardan başlayarak tam en boyunca yaklaşık 6 sıra düz dokuyun. Atkıyı her sırada kemer bırakarak yerleştirin.
İkinci bant (2–4 cm)
Açık renkle tel 5–20 arasını, koyu renkle tel 1–4 arasını dokuyun. İki alanı birer sıra sırayla ilerletin: açık atkı sağ kenardan sınıra gidip döner, koyu atkı sol kenardan sınıra gidip döner. Tel 4 ile 5 arasındaki sınırda iki ipi her dönüşte kenetleyin ve bant 2 cm olana kadar böyle sürdürün.
Üçüncü bant (4–6 cm)
Açık renk tel 9–20, koyu renk tel 1–8 arasında; sınır tel 8 ile 9 arasındadır.
Dördüncü bant (6–8 cm)
Açık renk tel 13–20, koyu renk tel 1–12 arasında; sınır tel 12 ile 13 arasındadır.
Beşinci bant (8–10 cm)
Açık renk tel 17–20, koyu renk tel 1–16 arasında; sınır tel 16 ile 17 arasındadır.
Bitiş sıraları
En üste çözgü ipiyle 3 sıra düz dokuyun. Dokuma yaklaşık 11 cm olur.
Kenetleme, iki rengin sınırda birbirinin ilmeğinden geçerek dönmesidir; adım adım anlatımı karton tezgah rehberimizin kenetleme bölümünde bulabilirsiniz. Altlık yıkanacağı için her dönüşte, en azından her 2 sırada bir kenetlemek iyi olur; kenetlemeyi atladığınız yırtmaçları sonradan arka yüzden sık dikişle kapatabilirsiniz.
Renk sınırında kenetlenmiş iki atkı; 1906 tarihli bir nakış ve dokuma el kitabından çizim.
Bitirme
Karttan çıkarın
Kartı hafifçe bükerek çözgü ilmeklerini dişlerden çıkarın ve ilmekleri ortalarından kesin.
Telleri düğümleyin
Tel 1–2, 3–4 … 19–20 çiftlerini dokumanın hemen altında basit düğümle bağlayın; düğümü dokumaya doğru itip sıkın. Üst kenarı da aynı şekilde bitirin.
Saçakları kesin
Düğümün altından 2 cm ölçün ve saçakları cetvel boyunca düz kesin.
Uçları temizleyin
Atkı uçlarını arkada iğneyle kendi renk alanının içinden 1–2 cm geçirip kesin.
Düzleştirin
Altlığı hafifçe nemlendirip düz bir yüzeye yatırın, üzerine bir kitap koyup kurumaya bırakın.
Dörtlü takım
Dört altlığı aynı kartta sırayla dokuyabilirsiniz. Takımın birbirine uyması için iki renkten birini sabit tutun, diğerini değiştirin; örneğin açık renk hep krem, koyu renk ise kiremit, petrol mavisi, hardal ve zeytin yeşili olsun. Desenin yönünü bir altlıkta ters çevirmek de takıma hareket katar: bu kez sol alttan başlayıp basamakları sola doğru yükseltin.
Sık sorulan sorular
Altlığın kenarları neden içe kıvrılıyor?
Atkı gergin geliyor. Her sırada atkıyı eğik ya da tepeler yaparak bırakın ve eni sık sık ölçün; 9,5 cm'den belirgin biçimde azalmamalı. Bitince altlığı nemlendirip ağırlık altında kurutmak da kenarları düzeltir.
Altlık yıkanır mı?
Pamuk iple dokunduysa elde, ılık suda, ovmadan yıkayın; sıkmadan havluyla suyunu alın ve düz bir yüzeyde şeklini vererek kurutun. Makinede yıkamak yırtmaçları ve saçakları zorlar.
Daha büyük bir supla için kaç çentik açmalıyım?
Çentik sayısı = en (cm) × 2 + 1 formülü burada da geçerlidir (9,5 × 2 + 1 = 20); bu desende ayrıca her basamak 4 tel olduğu için sayı 4'ün katı olmalıdır. Örneğin 60 çentik açarsanız en 59 aralık × 0,5 cm = 29,5 cm olur. Atkı için bir sırayı en × 1,25 sayın: 29,5 × 1,25 ≈ 37 cm. 40 cm boy kalın iple yaklaşık 120 sıra eder; 120 × 37 cm ≈ 44 m atkı gerekir.
Renk alanlarıyla dokumayı sevdiyseniz Gördes düğümü ve sumakla daha büyük bir iş için Çerçeve Tezgahta Gördes Düğümlü Duvar Dokuması projesine geçebilirsiniz.
Her dönüşte aynı gerginlik
Renk alanları kısa olduğu için atkıyı fazla çekmek kolaydır. Her renk alanında atkıyı küçük bir kemerle bırakın; böylece basamaklar eğilmez.
Basamakları sayın
Sıra saymak yerine cetvelle ölçün: her basamak 2 cm, yani kalın iple yaklaşık 6 sıra. İki renk alanı da aynı yüksekliğe gelince bir sonraki banda geçin.
Saçakları son kesin
Saçakları ancak altlık düzleştirilip kuruduktan sonra son kez düzeltin; ıslakken kesilen saçaklar kuruyunca eşitsiz görünebilir.
Kaynak: Grace Christie, Embroidery and Tapestry Weaving
Terimler sözlüğü
Atkı: Çözgünün arasından enine geçirilen ip.
Renk alanı: Bir rengin kendi tel aralığında ileri geri dokunduğu bölüm.
Basamak: Renk sınırının birkaç tel kayarak yükseldiği desen biçimi; bu altlıkta 4 tel × 2 cm.
Yırtmaç: İki renk aynı tel boyunca buluştuğunda aralarında oluşan dikey yarık.
Kenetleme: İki rengin atkılarının sınırda birbirinin ilmeğinden geçmesi. [Anlatım](/proje/karton-tezgahta-dokuma-sablon-ve-temel-teknikler#kenetleme).
Basit düğüm: İpin kendi üstünden geçirilip sıkılan tek düğüm; saçak tellerini bağlamaya yarar.
Supla: Tabak altına serilen dikdörtgen sofra örtüsü.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle