Epoksi Reçine Miktarı ve Döküm Kalınlığı Rehberi

Önce güvenlik

• Epoksi reçine cilde değdikçe alerjik duyarlılık geliştirebilir. Duyarlılık bir kez geliştiğinde çok küçük bir temas bile alerjik tepki verir; bu yüzden ilk dökümden itibaren eldivenle çalışın.
• Ellerinizi kimyasala dayanıklı eldivenle, kollarınızı uzun kollu bir giysiyle, gözlerinizi koruyucu gözlükle koruyun; havası iyi değişen bir yerde çalışın.
• Reçine cildinize bulaşırsa sabun ve suyla yıkayın. Tiner ya da aseton gibi çözücülerle silmeyin.
• Hangi eldivenin uygun olduğunu ve maske gerekip gerekmediğini ürününüzün güvenlik bilgi formundan öğrenin.
• Karıştırdığınız reçineyi kapta bekletmeyin: büyük kütle kendi kendini ısıtır ve hızla sertleşir.

Yaygın kalıplar için reçine miktarı

Tablo, bir parça için hazırlanacak karışımı gösterir. Hacim kalıbın iç ölçülerinden hesaplandı ve karıştırma kabında kalan reçine için %10 fire payı eklendi; ağırlık, karışımın yoğunluğu 1,1 g/ml alınarak bulundu.

Örneğin 10 × 10 cm’lik kare bir bardak altı kalıbını 6 mm derinliğe kadar doldurmak için 10 × 10 × 0,6 = 60 ml, fire payıyla 66 ml karışım hazırlarsınız; 66 × 1,1 = 72,6 g eder. Dört bardak altı için bunun dört katı, 264 ml gerekir. Kendi ölçünüz için epoksi reçine hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.

• Kartlar: bir parçalık karışım, %10 fire payıyla; gram değerleri yaklaşıktır.
• Mavi bloklar: tek seferde dökülebilen kalınlık, ölçekli çizim; değerler örnek ürünlerden.
• Kırmızı kesik çizgi: hesaplayıcının uyardığı 10 mm; kaplamada uyarı 3 mm’nin üstündedir.
• Sarı ve mavi şeritler: A (reçine) ve B (sertleştirici) miktarları.

Kalıbı ölçmek

1. İç ölçüleri alın

   Cetveli kalıbın içine yerleştirin; kenarların kalınlığını ölçüye katmayın. Yuvarlak kalıpta iç çapı en geniş yerinden ölçün.

2. Döküm derinliğini belirleyin

   Kalıbı ağzına kadar doldurmayacaksanız reçinenin ulaşacağı yüksekliği ölçün. Milimetreyi santimetreye çevirmek için 10’a bölün: 6 mm, 0,6 cm’dir.

3. Şekilli kalıbı suyla ölçün

   Karmaşık şekilli silikon kalıbı ağzına kadar suyla doldurun, sonra suyu ölçekli bir kaba aktarın: kapta gördüğünüz mililitre, kalıbın hacmidir. Kalıp tamamen kurumadan reçine dökmeyin.

4. Fire payını ekleyin

   Bir parçanın hacmini parça sayısıyla çarpın ve %10 ekleyin. Reçineyi kenarlardan akıtacağınız masa kaplamalarında payı artırın.

A ve B’yi bölüşmek

A bileşeni reçine, B bileşeni sertleştiricidir. Oran ürünün etiketinde ya da teknik föyünde yazar; göz kararı karıştırılan epoksi yapışkan kalabilir ya da hiç sertleşmeyebilir.

Hesap: A = toplam × A ÷ (A + B). 2:1 oranda 200 × 2 ÷ 3 = 133,3 ml A, kalan 66,7 ml B’dir.

Hacimce mi, ağırlıkça mı?

Reçine ile sertleştiricinin yoğunluğu çoğu üründe farklıdır; bu yüzden hacimce 1:1 karışan bir ürün terazide 1:1 tartılmaz. Föyde hacimce yazıyorsa ölçekli kap, ağırlıkça yazıyorsa terazi kullanın. Hangi alete sahip olduğunuza göre değil, föyün söylediğine göre ölçün.

Ağırlıkça bir örnek: föyünde ağırlıkça 100:45 oranı yazan bir ürünle 250 ml’lik bir kalıp dolduracaksınız. Fire payıyla 275 ml, yani yaklaşık 302,5 g karışım gerekir. A = 302,5 × 100 ÷ 145 ≈ 208,6 g, B = 302,5 × 45 ÷ 145 ≈ 93,9 g. Bu durumda mililitre değerleri yaklaşıktır, çünkü A ile B’nin yoğunluğu farklıdır.

Döküm kalınlığı sınırları

Epoksi sertleşirken ısı üretir. Kalın tek bir dökümde bu ısı dağılamaz ve reçine aşırı ısınabilir. Tek seferde ne kalınlıkta dökebileceğiniz reçinenin türüne ve ürüne bağlıdır.

Epoksi reçine hesaplayıcı 10 mm ve daha kalın dökümlerde, kaplamada ise 3 mm’nin üstünde uyarır. Kalın bir parçayı katlara bölün: 12 × 12 cm’lik bir kalıbı 2 cm derinliğe kadar dolduracaksanız ve föyünüz tek seferde en çok 0,95 cm’ye izin veriyorsa işi en az üç kata bölersiniz (2 ÷ 0,95 ≈ 2,1, yukarı yuvarlanır). Toplam 12 × 12 × 2 = 288 ml’nin her katı yaklaşık 96 ml’dir; her kat için karışımı fire payıyla ayrı hazırlayın, yani yaklaşık 105,6 ml. Bir sonraki katı föyde yazan süre kadar bekledikten sonra dökün.

Sıcaklık ve çalışma süresi

Föylerdeki çalışma süresi çoğunlukla 21–22 °C oda sıcaklığı için verilir. Epoxyworks’e göre sıcaklık 22 °C’nin üstünde yaklaşık 10 °C arttığında çalışma süresi yarıya iner: föyünüzde 22 °C için 30 dakika yazıyorsa 32 °C’lik bir yaz gününde yaklaşık 15 dakikanız olur.

• Çalışma yerinin sıcaklığını oda termometresiyle ölçün.
• Sıcak günlerde karışımı küçük partiler halinde hazırlayın.
• Karıştırdıktan sonra hemen dökün; reçine kütlesi büyüdükçe karışım daha çok ısınır ve daha çabuk sertleşir.

Örnek hesaplar

Dikdörtgen tepsi

İç ölçüsü 40 × 25 cm, döküm derinliği 4 mm: 40 × 25 × 0,4 = 400 ml; %10 fire payıyla 440 ml, yaklaşık 484 g. Oran hacimce 1:1 ise 220 ml A ve 220 ml B ölçersiniz.

Elimdeki set kaç bardak altına yeter?

A ve B toplamı 1,5 kg olan bir set ve 10 × 10 cm’lik, 6 mm’lik kare bardak altları: 1.500 g ÷ 1,1 ≈ 1.363,6 ml. Bir bardak altı fire payıyla 66 ml ister; 1.363,6 ÷ 66 ≈ 20,7, yani 20 bardak altı. Yaklaşık 43,6 ml karışım artar.

Masa kaplamasında kalınlık farkı

60 × 120 cm’lik bir masayı 1,3 mm kaplamak için fire payıyla 1.030 ml karışım gerekir. Aynı masayı 3 mm’lik tam katla kaplarsanız 60 × 120 × 0,3 = 2.160 ml, fire payıyla 2.376 ml gerekir; bu, yaklaşık 2,3 kat fazladır.

Sık yapılan hatalar

• Kalıbın dış ölçüsünü almak: kenar kalınlıkları hacmi büyütür ve gereğinden fazla reçine hazırlarsınız.
• Milimetreyi çevirmemek: 6 mm’yi 6 cm diye çarparsanız on kat fazla reçine bulursunuz.
• Hacimce oranı terazide uygulamak: hacimce 1:1 karışan bir ürünü 1:1 tartarsanız oran bozulur ve yüzey yapışkan kalabilir.
• Kaplama reçinesini kalın dökmek: kaplama reçineleri ince kat için üretilir; kalın tek dökümde aşırı ısınabilir.
• Bütün partiyi bir kerede karıştırmak: sıcak günlerde çalışma süresi kısalır; tek seferde dökebileceğiniz kadarını karıştırın.

Pinterest'e kaydedin

Bu projeyi daha sonra yapmak üzere saklamak isterseniz aşağıdaki dikey görseli Pinterest panonuza kaydedebilirsiniz. Yazının paylaşım düğmelerindeki Pinterest de bu görseli kaydeder.

Sık sorulan sorular

Tablodaki gram değerleri terazide tartmak için yeterince doğru mu?

Yaklaşıktır. Hesap karışım için tek bir yoğunluk (1,1 g/ml) kullanır; gerçek ürününüzün yoğunluğu ve A ile B’nin ayrı yoğunlukları farklı olabilir. Terazi kullanacaksanız föydeki ağırlıkça oranı ve föydeki yoğunluğu hesaplayıcıya yazın.

Yoğunluğu bilmiyorsam hesap bozulur mu?

Yoğunluk yalnızca gram değerlerini etkiler. Föyünüz hacimce oran veriyorsa ve ölçekli kapla ölçüyorsanız mililitre değerleri yoğunluktan bağımsızdır; 1,1 g/ml’yi değiştirmeden bırakabilirsiniz.

Kalıba kurutulmuş çiçek koyacağım; reçine azalır mı?

İçine koyduğunuz nesneler kendi hacimleri kadar yer kaplar, ama kurutulmuş çiçek gibi ince ve hafif nesnelerde fark küçüktür. Hesapladığınız miktarla çalışın; artan reçineyi küçük bir kalıba dökebilirsiniz. Büyük taş ya da ahşap parçalar koyacaksanız onların hacmini hesaplanan miktardan düşün.

Bitmiş bardak altı ne kadar sıcağa dayanır?

Bu, reçinenin cinsine bağlıdır. Epoksi tamamen sertleştikten sonra da ısınınca yumuşayabilir. Örneğin Smooth-On, EpoxAcast 690 için yüzeye 49 °C’den daha sıcak kap konmamasını söylüyor; demlikten yeni doldurulmuş bir çay bardağı ya da kahve fincanı bu sınırı aşabilir. Bardak altlarınızı sıcak içecekler için yapıyorsanız ürününüzün föyünde ısı dayanımına bakın; föyde bir değer bulamazsanız satıcıya sorun.

Kalıbınızın ölçülerini, parça sayısını ve föydeki oranı girip A ve B miktarlarını birlikte görmek için epoksi reçine hesaplayıcıyı kullanın. Reçine yerine başka bir teknikle bardak altı yapmak isterseniz kırık seramikten mozaik bardak altlığı projemize, iki bileşenli epoksi yapıştırıcının kullanıldığı bir iş için kavanozdan kar küresi yazımıza bakabilirsiniz.