Bu yuvarlak sehpa örtüsü baştan sona zincir kemerlerle örülüyor. Ortası hafif bir file gibi açık duruyor, kenarındaki dört turluk fırfır ise dalgalanarak örtüye hareket katıyor. Çapı yaklaşık 39 cm. Kemer örmeyi bilen ve uzun turlara sabrı olan herkes için uygun.
Model 1949 tarihli bir dantel kitapçığından alındı ve bugünkü ip ve tığ ölçülerine uyarlandı. Aşağıda turların yapısını gösteren şemayı, her turun kemer sayısını, tur tur yapılışı ve ölçüyü değiştirmenin yolunu bulacaksınız. Benzer modeller için tığ işi projelerimize göz atabilirsiniz.
Proje bilgileri
Zorluk: Orta
Bitmiş ölçü: Yaklaşık 39 cm çap
Numune: Kitapçık numune vermiyor; ilk 6 tur yaklaşık 4–5 cm çapında bir daire olur
Tur sayısı: 34 tur + 4 tur fırfır
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
1,25 numara çelik tığ ([tığ numaraları tablosu](/sis-tig-numara-tablosu))
İnce uçlu dikiş iğnesi (ip uçlarını gizlemek için)
Makas
Sıvı ya da sprey kola
Toplu iğne ve ütü (gererek kurutmak için)
Proje notları
Kemer sayısı 8., 11., 19. ve 22. turlarda ikiye katlanır (12 → 24 → 48 → 96 → 192). Bu turların sonunda kemerleri sayın.
Fırfır, 34. turdaki 672 sık iğnenin üzerine örülür: her 2 sık iğneye bir kemer düşer (336 kemer). Bu kadar kemer örtünün çevresine sığmadığı için kenar kendiliğinden dalgalanır.
Trabzan adları [tığ işi teknikleri kılavuzumuzdaki](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#trabzan) gibidir: trabzan 2, ikili trabzan 3, üçlü trabzan 4, dörtlü trabzan 5 zincir boyundadır. Turun başındaki zincirler bu yüzden 4 zincir (üçlü trabzan) + kemer zinciri olarak verilir.
İp miktarı tahminidir: kitapçığın saydığı küçük yumakların bugünkü karşılığı bilinmiyor. İlmek sayılarından yapılan kaba hesap 50 g'ın altında kalıyor; 2 yumak alırsanız rahat edersiniz.
Numuneyi ilk 6 turla alın. Daire belirgin biçimde büyük çıkarsa (6 cm'den fazla) bir numara ince tığa geçin.
Adım adım yapılışı
Turların yapısı
Şema örtünün dörtte birini gösterir: merkez sol alttadır, her halka bir turdur. Turuncu turlarda kemer sayısı ikiye katlanır, yeşil halkalar sık iğne turlarıdır (1. ve 34. tur), pembe halkalar fırfırdır. Sağdaki tablo her turun nasıl örüldüğünü ve kaç kemer olduğunu verir. Her turun sonunda kemerlerinizi tablodaki sayıyla karşılaştırın.
- Mavi kemer: zincir kemer turu; kemerin ucu önceki turun kemerine sık iğne ya da üçlü trabzanla tutturulur.
- Turuncu kemer: kemer sayısının ikiye katlandığı tur (8., 11., 19. ve 22. tur).
- V: aynı aralığa 1 üçlü trabzan, 3 zincir, 1 üçlü trabzan (22. turda aradaki zincir 1).
- Yeşil halka: sık iğne turu (1. turda 12, 34. turda 672 sık iğne).
- Pembe kemer: fırfır, 4 tur, her turda 336 kemer.
- Şema şematiktir: kemer boyları gerçek ölçüde değildir.
Merkez (1.–6. tur)
Başlangıç
6 zincir çekin ve ilk zincire yarım sık iğne yaparak halka kurun.
1. tur
1 zincir çekin, halkanın içine 12 sık iğne yapın. İlk sık iğneye yarım sık iğneyle birleştirin.
2. tur
İlk sık iğneye 1 sık iğne yapın. *3 zincir, sonraki sık iğneye 1 sık iğne*; 11 kez yapın. 12. kemeri 1 zincir çekip ilk sık iğneye 1 trabzan yaparak tamamlayın (12 kemer).
3. tur
*4 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; 11 kez yapın. 12. kemeri 2 zincir çekip trabzanın üstüne 1 trabzan yaparak tamamlayın (12 kemer).
4. tur
*5 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; 11 kez yapın. 12. kemeri 2 zincir çekip trabzanın üstüne 1 ikili trabzan yaparak tamamlayın.
5. tur
*6 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; 11 kez yapın. 12. kemeri 3 zincir çekip ikili trabzanın üstüne 1 ikili trabzan yaparak tamamlayın.
6. tur
*7 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; 11 kez yapın. 12. kemeri 3 zincir çekip ikili trabzanın üstüne 1 üçlü trabzan yaparak tamamlayın. Şimdi numunenizi ölçün: daire yaklaşık 4–5 cm olmalı.
File bölümü (7.–22. tur)
7. tur
13 zincir çekin; ilk 4 zincir üçlü trabzanın yerini tutar. *Sonraki kemere 1 üçlü trabzan, 9 zincir*; tur boyunca tekrarlayın. Son aralıkta 9 zincir yerine 4 zincir çekip turun başındaki zincirlerin 4.'süne 1 dörtlü trabzan yapın (12 aralık).
8. tur
7 zincir çekin (4 zincir üçlü trabzan yerine, 3 zincir V'nin zinciri) ve dörtlü trabzanın oluşturduğu aralığa 1 üçlü trabzan yapın: ilk V hazır. *9 zincir, sonraki aralığa V (1 üçlü trabzan, 3 zincir, 1 üçlü trabzan)*; tekrarlayın. Son kemerde 9 zincir yerine 4 zincir çekip başlangıçtaki 7 zincirin 4.'süne 1 dörtlü trabzan yapın (12 V, 24 kemer).
9. tur
*7 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; V'lerin içindeki küçük kemerler dahil her kemere tekrarlayın. 24. kemeri 3 zincir çekip dörtlü trabzanın üstüne 1 üçlü trabzan yaparak tamamlayın (24 kemer).
10. tur
Bu turu 7. tur gibi örün: 13 zincir çekin, *sonraki kemere 1 üçlü trabzan, 9 zincir*; tekrarlayın. Son aralıkta 9 zincir yerine 4 zincir çekip başlangıç zincirinin 4.'süne 1 dörtlü trabzan yapın (24 aralık).
11. tur
7 zincir çekin, aynı aralığa 1 üçlü trabzan yapın. *8 zincir, sonraki aralığa V*; tekrarlayın. Son kemerde 8 zincir yerine 4 zincir çekip başlangıçtaki 7 zincirin 4.'süne 1 üçlü trabzan yapın (24 V, 48 kemer).
12.–14. tur
*6 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; tekrarlayın. 48. kemeri 3 zincir çekip önceki turun son trabzanının üstüne 1 ikili trabzan yaparak tamamlayın. Bu turu 3 kez örün (48 kemer).
15.–17. tur
11 zincir çekin (4'ü üçlü trabzan yerine). *Sonraki kemere 1 üçlü trabzan, 7 zincir*; tekrarlayın. Son aralıkta 7 zincir yerine 3 zincir çekip başlangıç zincirinin 4.'süne 1 üçlü trabzan yapın. Bu turu 3 kez örün (48 aralık).
18. tur
12 zincir çekin. *Sonraki kemere 1 üçlü trabzan, 8 zincir*; tekrarlayın. Son aralıkta 8 zincir yerine 4 zincir çekip başlangıç zincirinin 4.'süne 1 üçlü trabzan yapın (48 aralık).
19. tur
7 zincir çekin, aynı aralığa 1 üçlü trabzan yapın. *9 zincir, sonraki aralığa V*; tekrarlayın. Son kemerde 9 zincir yerine 4 zincir çekip başlangıç zincirinin 4.'süne 1 dörtlü trabzan yapın (48 V, 96 kemer).
20. tur
*6 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; tekrarlayın. 96. kemeri 3 zincir çekip dörtlü trabzanın üstüne 1 ikili trabzan yaparak tamamlayın (96 kemer).
21. tur
10 zincir çekin. *Sonraki kemere 1 üçlü trabzan, 6 zincir*; tekrarlayın. Son aralıkta 6 zincir yerine 3 zincir çekip başlangıç zincirinin 4.'süne 1 ikili trabzan yapın (96 aralık).
22. tur
5 zincir çekin (4'ü üçlü trabzan yerine, 1'i V'nin zinciri), aynı aralığa 1 üçlü trabzan yapın. *6 zincir, sonraki aralığa 1 üçlü trabzan, 1 zincir, 1 üçlü trabzan*; tekrarlayın. Son kemerde 6 zincir yerine 3 zincir çekip başlangıç zincirinin 4.'süne 1 ikili trabzan yapın (96 V, 192 kemer).
Dış bölüm (23.–34. tur)
23. tur
*4 zincir, V'nin 1 zincirlik aralığına 1 sık iğne, 4 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; tekrarlayın. 192. kemeri 1 zincir çekip ikili trabzanın üstüne 1 ikili trabzan yaparak tamamlayın (192 kemer).
24.–32. tur
*4 zincir, sonraki kemere 1 sık iğne*; tekrarlayın. 192. kemeri 1 zincir ve ikili trabzanın üstüne 1 ikili trabzanla tamamlayın. Bu turu 9 kez örün (192 kemer).
33. tur
*7 zincir, 1 kemer atlayın, sonraki kemere 1 sık iğne*; tekrarlayın. Son tekrarda sık iğne yerine turun başladığı ikili trabzanın tepesine yarım sık iğneyle birleştirin (96 kemer).
34. tur
Her kemere 7 sık iğne yapın. İlk sık iğneye yarım sık iğneyle birleştirin (96 × 7 = 672 sık iğne).
Fırfır
1. tur
8 zincir çekin (3'ü ikili trabzan yerine, 5'i kemer). 1 sık iğne atlayın, *sonraki sık iğneye 1 ikili trabzan, 5 zincir, 1 sık iğne atlayın*; tekrarlayın. Başlangıç zincirinin 3.'süne yarım sık iğneyle birleştirin. Her ikili trabzan 2 sık iğne ilerler: 672 ÷ 2 = 336 kemer.
2. tur
Yarım sık iğnelerle ilk kemerin ortasına ilerleyin. 9 zincir çekin (3'ü ikili trabzan yerine). *Sonraki kemere 1 ikili trabzan, 6 zincir*; tekrarlayın. Başlangıç zincirinin 3.'süne yarım sık iğneyle birleştirin (336 kemer).
3. tur
Bu turu 2. tur gibi örün: kemerin ortasına ilerleyin, 10 zincirle başlayın ve kemerlerde 7 zincir çekin.
4. tur
Kemerin ortasına ilerleyin, 11 zincirle başlayın ve kemerlerde 8 zincir çekin. Birleştirip ipi kesin.
Bitirme
İp uçlarını örgünün içine gizleyin. Örtüyü ılık sabunlu suda yıkayıp durulayın ve hafifçe kolalayın. Düz bir zemine yuvarlak gerip 34. turdan toplu iğnelerle tutturun. Fırfırı elinizle eşit aralıklarla dalgalandırıp kurumaya bırakın. Kuruyunca ortayı üstüne ince bir bez koyarak ütüleyin.
Sık sorulan sorular
Örtüyü daha küçük ya da büyük örebilir miyim?
En güvenli yol ipi ve tığı değiştirmek: tur ve ilmek sayıları aynı kalır, ölçü ipin kalınlığıyla birlikte değişir. 20 numara ip ve 1,5 numara tığla örtü kabaca 45 cm olur. Kesin ölçü için ilk 6 turu yeni ipinizle örüp ölçün; daire 4–5 cm yerine kaç kat büyük çıktıysa örtü de aşağı yukarı o kadar büyür. Tur çıkarmayın: 23.–32. turlarda kemer sayısı aynı kalır ama kemerler her turda biraz açılır; 33. ve 34. turların ilmek sayısı bu genişliğe göre ayarlıdır. Eksik turla 34. tur dalgalanır.
Ne kadar ip gerekir?
Kesin miktar ipin markasına ve elinizin sıkılığına bağlı; ilmek sayılarından yapılan kaba hesap 50 g'ın altında kalıyor. Kontrol etmek için 34. turu bitirince yumağı tartın: fırfırın 4 turu, o ana kadar harcadığınız ipin yarısından biraz fazlasını (yaklaşık yüzde 55'ini) daha ister.
Fırfırın daha dik durması için ne yapmalıyım?
Kolayı paketteki orandan biraz koyu hazırlayıp yalnız fırfırı batırın, fazlasını havluyla alın. Örtüyü düz gerdikten sonra fırfırın kıvrımlarını elinizle eşit aralıklarla dalgalandırın ve tamamen kuruyana kadar dokunmayın.
Modelin orijinal fotoğrafı
Modelin 1949 tarihli tığ işi ve mekik oyası kitapçığındaki fotoğrafı.
Aynı kitapçıktan uyarladığımız diğer modeller: Ananas Desenli Tığ İşi Mendil Kenarı ve mekik oyasıyla örülen Mekik Oyası Halkalı Yuvarlak Sehpa Örtüsü.
Turlar kemerin ortasında biter
Bu örtüde 2.–32. turlar yarım sık iğneyle kapatılmaz. Son kemerin yerine daha kısa bir zincir çekip turun başladığı noktaya (önceki turun son ilmeğinin üstüne) bir trabzan örersiniz; örneğin 7 zincirlik kemer yerine 3 zincir ve bir üçlü trabzan. Trabzanın boyu eksik zincirleri tamamlar, tığ da son kemerin tam ortasında kalır. Yeni tur doğrudan oradan başlar.
Katlanan turlarda sayın
8., 11., 19. ve 22. turlarda her aralığa bir V yapıldığı için kemer sayısı ikiye katlanır. Bu turların sonunda V'leri sayın: 12, 24, 48 ve 96 olmalı. Bir V eksik kalırsa sonraki turlar kayar ve örtü düz durmaz.
Yeni yumağa geçerken
İpi kemerin ortasında değil, bir sık iğne ya da trabzanın içinde değiştirin. Uçlar trabzanın içinde kalır, file aralıklarında göze batmaz.
Kaynak: The Spool Cotton Company, Fine Crochet and Tatting (1949)
Terimler sözlüğü
Sık iğne: Tığı ilmeğe batırıp ipi çekin, ipi yeniden alıp tığdaki iki ilmeğin içinden birden geçirin. [Anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#sikigne)
Yarım sık iğne: Tığı ilmeğe batırıp ipi çekin ve doğrudan tığdaki ilmeğin içinden geçirin; turları birleştirmeye ve kemerin ortasına ilerlemeye yarar.
Trabzan: İpi tığa bir kez sarıp batırın, ipi çekin ve tığdaki üç ilmeğin içinden birden geçirin.
İkili trabzan: İpi bir kez sarıp batırın, ipi çekin, tığdaki ilmekleri ikişer ikişer iki kez kapatın. [Anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#ikilitrabzan)
Üçlü trabzan: İpi iki kez sarıp batırın, ipi çekin, ilmekleri ikişer ikişer üç kez kapatın. [Anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#uclutrabzan)
Dörtlü trabzan: İpi üç kez sarıp batırın, ipi çekin, ilmekleri ikişer ikişer dört kez kapatın; üçlü trabzandan bir zincir boyu uzundur.
Kemer: İki ilmek arasında köprü gibi duran zincir dizisi.
V: Aynı aralığa örülen iki üçlü trabzan ve aralarındaki zincir; kemer sayısını ikiye katlar.
Fırfır: Çevresine sığmayacak kadar çok kemerle örüldüğü için dalgalanan kenar.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle