Hava ile Kuruyan Kil ve Polimer Kil Rehberi

İki kil türü: hangisi ne işe yarar?

Hobi mağazalarında en çok iki tür kil bulunur. Hava ile kuruyan kil, paketten çıktıktan sonra oda sıcaklığında yavaş yavaş kurur ve sertleşir. Polimer kil ise siz fırına koyana kadar yumuşak kalır; ev fırınında pişince sertleşir. Aşağıdaki kart iki kili yan yana gösteriyor.

• Hava ile kuruyan kil: oda sıcaklığında havayla kurur; kalınlığa göre yaklaşık 24–72 saat sürer. Su geçirmez değildir, su bazlı vernik yalnızca sıçramaya karşı korur. Kuruduktan sonra akrilik boyayla boyanır; çatlaklar kil çamuruyla doldurulur. Takı tabağı, plaka, magnet ve saksı süsü için uygundur.
• Polimer kil: ev fırınında pişirilerek sertleşir; sıcaklık ve süre markaya göre değişir. Pişince suya dayanıklıdır. Renkli killer karıştırılarak renk verilir, pişince akrilikle de boyanabilir. Takı, çanta süsü, anahtarlık ve minyatür için uygundur.
• İkisi de yiyecekle temasa uygun değildir.
• Seramik çamuru (çömlek kili) yalnızca seramik fırınında pişer; bu rehberin konusu değildir.

Kili eşit kalınlıkta açmak

Kalınlığı her yerde aynı olan bir parça daha düzgün kurur, daha eşit pişer ve daha az çatlar. Bunun en kolay yolu, kili aynı kalınlıkta iki çıtanın arasında açmaktır: oklava çıtaların üstünde yuvarlandığı için kil çıtalardan daha ince olamaz.

1. Kili yoğurun

   Kili avucunuzda birkaç dakika yoğurun. Hava ile kuruyan kil kurumaya başladıysa parmağınızı hafifçe ıslatın. Polimer kil sert geliyorsa küçük parçalara bölüp tek tek yumuşatın.

2. Çıtaları yerleştirin

   Pişirme kağıdının ya da düz bir tahtanın üstüne iki çıtayı paralel koyun. Aralarındaki mesafe oklavanızdan kısa olmalı. Küçük takılar için 3 mm, çanta süsü için 4 mm, tabak ve plaka için 6 mm çıta kullanın.

3. Oklavayı çıtaların üstünden geçirin

   Kili çıtaların arasına koyun, elinizle bastırıp yassılaştırın. Oklavayı ileri geri yuvarlayın ve kili arada bir çeyrek tur çevirin. Oklava iki çıtaya birden değdiğinde kalınlık tamamdır.

4. Yüzeyi kontrol edin

   Hava kabarcığı görürseniz iğne ucuyla delin, havasını bastırarak çıkarın ve oklavayı bir kez daha geçirin. Kil oklavaya yapışıyorsa üstüne pişirme kağıdı koyup kağıdın üzerinden açın.

Polimer kili yoğurmak

Polimer kil paketten çıktığında genellikle serttir. Yoğurmak, kili ısıtıp esnek hâle getirir; iyi yoğrulmuş kil açılırken kenarlarından çatlamaz. Kilin sertliğine göre bu birkaç dakika sürer.

Örnek görsel: polimer kil, makarna makinesinden geçirilerek yoğruluyor. Fotoğraf (küçültüldü): Dan Bollinger, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

1. Küçük parçalara bölün

   Kili bıçakla birkaç parçaya bölün. Küçük parçalar elinizin sıcaklığıyla daha çabuk yumuşar.

2. Yuvarlayıp katlayın

   Her parçayı avuçlarınızın arasında fitil gibi yuvarlayın, ikiye katlayın ve yeniden yuvarlayın. Kil kopmadan bükülünce hazırdır.

3. İsterseniz makarna makinesi kullanın

   Yalnızca kil için ayırdığınız bir makarna makineniz varsa kili en kalın ayarda birkaç kez geçirin, her geçişten sonra ikiye katlayın. Katlanmış kenarı makineye önce sokun; böylece araya hava girmez.

Parçaları birleştirmek

Kulp, ayak ya da süs gibi parçaları gövdeye eklerken iki kil farklı davranır. Hava ile kuruyan kilde parçalar kururken çeker; iyi tutturulmamış ek yerleri ayrılır. Polimer kilde ise bastırılan parçalar pişerken birbirine kaynar.

1. Çizin

   Birleşecek iki yüzü de bıçak ucuyla ya da kürdanla çapraz çizgilerle pürüzlendirin.

2. Islatın

   Biraz kili suyla ezip krem kıvamında bir kil çamuru yapın. Bunu fırçayla çizik yüzlere sürün.

3. Bastırın ve düzeltin

   Parçaları birbirine bastırıp birkaç saniye tutun. Ek yerini ıslak parmakla ya da fırçayla sıvazlayarak çizgiyi kapatın.

4. Polimer kilde

   Polimer kili ıslatmayın. Parçaları sıkıca bastırın, aralarında hava kalmasın ve birlikte pişirin.

Hava ile kuruyan kili kurutmak

Kuruma süresi kilin markasına, parçanın kalınlığına ve odanın nemine bağlıdır. İnce parçalar yaklaşık bir günde, 6 mm kalınlığında bir tabak yaklaşık iki üç günde kurur; paketteki süreye de bakın. Yavaş ve eşit kuruyan parça daha az çatlar.

1. Oda sıcaklığında bırakın

   Parçayı hava alan, düz bir yere koyun. Kalorifer, soba, doğrudan güneş ya da saç kurutma makinesi kenarları çok hızlı kurutur; çatlaklar genellikle bundan çıkar.

2. Arada bir çevirin

   Kenarlar sertleşince parçayı ters çevirin, sonra yaklaşık her 12 saatte bir çevirmeye devam edin. Böylece alt yüz de kurur ve parça eğrilmez.

3. Kuruduğunu anlayın

   Kuru kil daha açık renklidir ve elinize serin gelmez. Serinlik hâlâ varsa içi nemlidir; bir süre daha bekleyin.

4. Çatlakları onarın

   Küçük çatlakları kil çamuruyla doldurun ve kurumaya bırakın. Sonra 240 kum zımparayla düzeltin; gerekirse işlemi tekrarlayın.

Polimer kili fırında pişirmek

Polimer kil normal bir ev fırınında pişer. Doğru sıcaklık önemlidir: düşük sıcaklıkta pişen parça kırılgan kalır, fazla sıcakta kil yanar ve rengi koyulaşır. Fırınların göstergesi gerçek sıcaklıktan farklı olabildiği için bir fırın termometresi kullanın.

• Genel aralık: 110–130 °C, 6 mm kalınlık başına yaklaşık 15–30 dakika.
• Marka farkı: her markanın kendi sıcaklığı ve süresi vardır; paketteki talimata uyun.
• Düzen: orta raf; tepsi ya da seramik fayans, üstünde pişirme kağıdı; parçaların üstünde onlara değmeyen bir folyo çadır.

1. Fırını önceden ısıtın

   Fırını paketteki sıcaklığa ayarlayın, termometreyi orta rafa koyun ve sıcaklık sabitlenene kadar bekleyin. Gösterge ile termometre farklıysa ayarı termometreye göre düzeltin.

2. Parçaları yerleştirin

   Parçaları pişirme kağıdı serilmiş bir seramik fayansın ya da tepsinin üstüne aralıklı dizin.

3. Folyoyla örtün

   Parçaların üstüne, onlara değmeyecek biçimde bükülmüş bir alüminyum folyo çadır koyun. Folyo, ısıtıcının parçalara doğrudan vurmasını engeller.

4. Süreyi tam uygulayın

   Paketteki süreyi parçanın kalınlığına göre hesaplayın. İnce parçaları da en az paketin yazdığı süre kadar pişirin; az pişen parça kolay kırılır.

5. Fırında soğutun

   Süre dolunca fırını kapatın ve parçaların fırında soğumasını bekleyin. Polimer kil sıcakken biraz yumuşaktır; soğuyunca sertleşir.

Küçük figürler ve minik takı parçaları da aynı kurallarla pişer. Bu kadar küçük parçalarda fırın sıcaklığını termometreyle izlemek daha da önemlidir.

Örnek görsel: polimer kilden minik karpuz dilimleri şekillendiriliyor. Fotoğraf (küçültüldü): Sedanur Kunuk, Pexels, Pexels Lisansı.

Boyama ve vernik

1. Zımparalayın

   Kurumuş ya da pişmiş parçanın kenarlarını önce 240, sonra 400 kum su zımparasıyla düzeltin. Polimer kili bir kap suyun içinde, ıslak zımparalayın; toz kalkmaz.

2. Tozunu alın

   Hava ile kuruyan kilde tozu kuru, yumuşak bir fırçayla alın. Islak bezle silmeyin; yüzey yeniden yumuşayabilir.

3. Boyayın

   Akrilik boyayı ince katlar hâlinde sürün ve her katın kurumasını bekleyin. Fırça deseni fikirleri için boyama projelerimize bakabilirsiniz.

4. Verniği sürün

   Su bazlı verniği ince iki kat hâlinde sürün; ikinci kat için ilkinin kurumasını bekleyin. Polimer kilde yalnızca etiketinde polimer kile uygun olduğu yazan verniği kullanın; bazı vernikler bu kilin üstünde yapışkan kalır.

Güvenlik

1. Mikrodalga kullanmayın

   Polimer kil yalnızca normal fırında pişer. Hava ile kuruyan kili de mikrodalgada kurutmayın.

2. Sıcaklığı aşmayın

   Paketteki sıcaklığın üstüne çıkmayın. Kil yanarsa göz ve burnu yakan bir duman çıkar: fırını kapatın, pencereleri açıp odayı havalandırın ve duman dağılana kadar odadan çıkın.

3. Mutfak aletlerini ayırın

   Kil için kullandığınız oklavayı, bıçağı, tepsiyi ve fayansı bir daha yemekte kullanmayın.

4. Ellerinizi yıkayın

   Çalıştıktan sonra ve yemekten önce ellerinizi sabunla yıkayın. Çalışırken bir şey yiyip içmeyin.

5. Çocuklarla birlikte çalışın

   Çocuklar kil ile bir yetişkinin yanında çalışmalı; fırını yetişkin kullanmalı. Küçük parçaları küçük çocukların ulaşamayacağı yerde tutun.

Kili saklamak

1. Hava ile kuruyan kil

   Açılmış paketi ağzı sıkıca kapanan bir poşete koyun, içine nemli bir bez ekleyin ve bu poşeti ikinci bir poşete koyun. Kil biraz sertleştiyse suyla nemlendirip yoğurarak yeniden kullanabilirsiniz.

2. Polimer kil

   Kendi ambalajında ya da pişirme kağıdına sarılı olarak serin, güneş görmeyen bir yerde saklayın. Polimer kil bazı plastiklere yapışıp onları yumuşatabilir; kağıda sarmak en güvenlisidir.

Sık sorulan sorular

Hava ile kuruyan kili fırına koyabilir miyim?

Paket aksini söylemiyorsa koymayın. Bu kil havayla kuruyacak şekilde yapılmıştır; fırında dış yüzü içinden çok daha hızlı kuruyacağı için çatlar. Bazı markalar düşük sıcaklıkta fırında kurutmaya izin verir; bunu yalnızca paketteki talimatla yapın.

Bitmiş parça suya dayanır mı?

Hava ile kuruyan kil, vernikli olsa bile yalnızca su sıçramasına dayanır; yıkanamaz, suda bırakılamaz. Kuru bir bezle silin. Pişmiş polimer kil suya dayanıklıdır, nemli bezle silinebilir. İki kil de yiyecek ve içecekle temas için uygun değildir.

Polimer kil hangi fırında pişer?

Normal bir elektrikli ev fırınında pişer. Fırının göstergesine güvenmeyin, orta rafa bir fırın termometresi koyun ve sıcaklığı paketteki değere göre ayarlayın. Mikrodalga fırın kullanılmaz.

İlk projeleriniz için iki öneri: 6 mm açılan kilden takı tabağı ve renkli polimer killeri burarak yapılan mermer desenli çanta süsü. Bitmiş işlerinizi evde nasıl kullanabileceğinize dair fikirler dekorasyon projelerimizde.