Hava ile Kuruyan Kilden Takı Tabağı

Kalıp ve ölçüler

Kalıpta üç şekil var: daire, oval ve yaprak. Hepsi 6 mm kalınlıkta açılmış kilden kesilir. Kesikli çizgi, kenarın kalkacağı 1,5 cm'lik şeridin sınırını gösterir. Kalıp iki A4 sayfasıdır: oval ve yaprak birinci, daire ikinci sayfada.

• Daire: kesim Ø 12 cm; bitmiş yaklaşık Ø 11 cm, kenar yüksekliği yaklaşık 1 cm; kil yaklaşık 120–140 g.
• Oval: kesim 14 × 9 cm; bitmiş yaklaşık 13 × 8 cm; kil yaklaşık 105–120 g.
• Yaprak: kesim 13 × 7 cm; bitmiş yaklaşık 12 × 6 cm; kil yaklaşık 70–80 g.
• Kesikli çizgi: kenar şeridinin iç sınırı, kesim çizgisinin 1,5 cm içinde.
• Kil hesabı: kalıbın alanı × 0,6 cm × 1,8–2 g/cm³.

Kili açma ve kesme

Kilin her yerde aynı kalınlıkta olması, tabağın eşit kuruması ve çatlamaması için önemlidir. Aşağıdaki şema dört temel adımı özetliyor.

1. Kili yoğurun

   Yaklaşık 170 g kili avucunuzda birkaç dakika yoğurun ve top yapın. Kil kuru geliyorsa parmağınızı ıslatıp yoğurmaya devam edin.

2. 6 mm kalınlıkta açın

   Pişirme kağıdının üstüne iki 6 mm çıtayı koyun ve topu aralarına yerleştirin. Oklavayı çıtaların üstünden ileri geri yuvarlayın, kili arada çeyrek tur çevirin. Daire için açılan kil her yönde en az 13 cm olmalı; 170 g kil 6 mm kalınlıkta yaklaşık Ø 13,5–14 cm'lik bir yuvarlak verir.

3. Kalıbı yerleştirin

   Kalıbı dış çizgisinden kesin ve kilin üstüne koyun. Kağıt kaymasın diye hafifçe bastırın.

4. Kesin

   Maket bıçağını dik tutarak kağıdın kenarı boyunca kesin. Kağıdı kaldırın ve artan kili hemen poşete koyun.

Örnek görsel: oklavayla açılıp kesilmiş bir kil levha; yanda oklava, kil aletleri, sünger ve bir kap su. Fotoğraf (küçültüldü): Anna Shvets, Pexels, Pexels Lisansı.

Desen basma (isteğe bağlı)

Tabağın içine doku vermek isterseniz bunu kesimden önce, kil açıkken yapın. Desen basınca kil biraz yayılır; kalıbı desenden sonra koyarsanız ölçü bozulmaz.

1. Deseni yerleştirin

   Bir dantel parçasını, damarlı yüzü aşağıda bir yaprağı ya da lastik mührü açılmış kilin üstüne koyun.

2. Oklavayla bastırın

   Oklavayı çıtaların üstünden bir kez, bastırarak geçirin. Çıtalar oklavayı aynı yükseklikte tuttuğu için desen her yerde eşit derinlikte çıkar.

3. Deseni kaldırın

   Danteli ya da yaprağı bir ucundan tutup yavaşça kaldırın. Ardından kalıbı yerleştirip kesin.

Örnek görsel: açılmış kile oyma bir mühürle basılmış çiçek deseni; yanda mühür ve oklava. Fotoğraf (küçültüldü): ArtHouse Studio, Pexels, Pexels Lisansı.

Kenarı düzeltme ve kaldırma

1. Kesik kenarı yuvarlatın

   Süngeri ıslatıp iyice sıkın. Kesik kenarın üstünden geçirerek keskin köşeyi yuvarlatın; ıslak parmakla da yapabilirsiniz. Fazla su kili çamurlaştırır, az ıslak yeter.

2. Kenar şeridini kaldırın

   Kenardaki 1,5 cm'lik şeridi iki elinizle hafifçe yukarı kaldırın. Kenar yaklaşık 1 cm yükselince durun.

3. Kenarı destekleyin

   Birkaç kağıt havluyu rulo yapıp kenarın altına, tabağın çevresine dizin. Rulolar kenarı kuruyana kadar yerinde tutar.

4. Ya da kaseye oturtun

   Daire tabak için iç çapı yaklaşık 13–15 cm, yayvan bir kasenin içine streç film serin. Kili ortalayarak kaseye yerleştirin ve kenarı kasenin eğimine hafifçe bastırın.

Kurutma

6 mm kalınlığındaki bir tabak oda sıcaklığında yaklaşık 48–72 saatte kurur. Kilin markası ve odanın nemi bu süreyi değiştirir; paketteki süreye de bakın.

1. Hava alan bir yere koyun

   Tabağı oda sıcaklığında, düz bir yerde bırakın. Kalorifer, soba, güneş ve saç kurutma makinesinden uzak tutun.

2. Ters çevirin

   İlk 12 saatten sonra kenar sertleşince destekleri alın ve tabağı ters çevirin. Sonra yaklaşık her 12 saatte bir çevirmeye devam edin.

3. Kuruduğunu kontrol edin

   Kuru tabak açık renklidir ve elinize serin gelmez. Serinlik varsa bir gün daha bekleyin.

Zımparalama, boyama ve vernik

1. Zımparalayın

   Kenarı ve yüzeyi önce 240, sonra 400 kum zımparayla hafifçe düzeltin. Tozu kuru bir fırçayla alın.

2. Boyayın

   Tabağı akrilik boyayla ince katlar hâlinde boyayın ya da kilin kendi rengini bırakın. Kenara altın rengi bir çizgi çekmek için fırçayı kenar boyunca tek hareketle gezdirin.

3. Verniği sürün

   Su bazlı verniği ince iki kat hâlinde sürün; ikinci kat için ilkinin tamamen kurumasını bekleyin. Alt yüzü de vernikleyin.

Sık sorulan sorular

Tabağı daha büyük yapmak istersem ne kadar kil gerekir?

Kil miktarını hacimden bulabilirsiniz: hacim = 3,14 × yarıçap² × kalınlık. Ø 12 cm'lik daire 6 mm kalınlıkta yaklaşık 68 cm³ eder; 1,8–2 g/cm³ ile bu yaklaşık 120–140 g kildir. Ø 13 cm için yaklaşık 80 cm³ ve 145–160 g, Ø 14 cm için yaklaşık 92 cm³ ve 165–185 g gerekir. Kısacası 6 mm kalınlıkta çapı her 1 cm büyütmek yaklaşık 20–25 g daha kil ister.

Tabak kururken çatladı, ne yapmalıyım?

Çatlak genellikle tabak çok hızlı ya da düzensiz kuruduğunda çıkar. Biraz kili suyla ezip krem kıvamında bir kil çamuru yapın, çatlağa doldurun ve kurumaya bırakın. Kuruyunca 240 kum zımparayla düzeltin. Sonraki tabakta kurutma yerini ısı kaynaklarından uzak seçin ve tabağı düzenli çevirin.

Tabağa su ya da yiyecek koyabilir miyim?

Hayır. Hava ile kuruyan kil vernikli olsa da suya dayanıklı değildir; su sıçramasına bir süre dayanır ama içinde su bekletilirse yumuşar. Yiyecekle temas için de uygun değildir. Tabağı takı, anahtar gibi kuru eşyalar için kullanın ve kuru bir bezle silin.

Polimer kille çalışmak isterseniz mermer desenli çanta süsü projemize göz atın. Tabağınızı bir rafta ya da şifonyerin üstünde kullanmak için başka fikirler dekorasyon projelerimizde.