İskoç beresi, tepesi geniş ve yassı, alt kenarı başı saran lastikle biten bir beredir. Bu modelde bere tepenin ortasından, sekiz ilmekle başlayarak yuvarlak örülüyor: sekiz bölümde yapılan arttırmalar yaklaşık 28 cm çapında bir taç oluşturuyor, ardından eksiltmelerle baş ölçüsüne iniliyor ve burgulu lastikle bitiriliyor. Yuvarlak örgüde arttırma ve eksiltme yapabiliyorsanız rahatça örebilirsiniz.
Model 1890 tarihli bir şapka kitabından alındı. Kitaptaki ilmek sayıları çok ince yün ve şişler için verildiğinden, arttırmaları bebe yünü kalınlığındaki ipe ve 3 numara şişe göre yeniden hesapladık. Aşağıda tur tur sayı tablosunu, bere şemasını ve farklı baş ölçüleri için hesabı bulacaksınız. Başka şiş örgü modeller için Şiş Projeler sayfamıza bakabilirsiniz.
Proje bilgileri
Zorluk: Orta
Numune: 10 cm'de 28 ilmek ve 38 sıra (3 numara şiş, düz örgü)
Bitmiş ölçü: Taç çapı yaklaşık 28 cm; lastik 152 ilmek (56 cm baş çevresi için)
Renkler: Lacivert, kırmızı ponpon
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
Kırmızı ince örgü ipi (ponpon için), yaklaşık 10 g
3 numara çift uçlu şiş takımı (5'li)
3 numara 60 cm misinalı şiş
2,5 numara 40 cm misinalı şiş (lastik için)
8 ilmek işaretçisi (biri farklı renkte)
Yün iğnesi
4 cm genişliğinde sert karton (ponpon için)
28–30 cm çapında yuvarlak tabak ya da karton (blokaj için)
Proje notları
Bere tepeden başlar; ilmekler çoğaldıkça çift uçlu şişlerden 60 cm misinalı şişe geçin.
Arttırmalar her işaretçiden hemen önceki ilmekte yapılır; tepede sekiz düzgün çizgi oluşur.
Lastik yarım numara ince şişle örülür; böylece kenar başı sıkıca sarar.
Taç ancak blokajla düz ve yuvarlak durur; bu adımı atlamayın.
Adım adım yapılışı
Bere şeması
Şema, berenin üstten görünüşünü, yandan kesitini ve tur tur ilmek sayılarını gösterir. Taç 56. turda en geniş hâline (232 ilmek) ulaşır; alt kısımda her iki turda 8 ilmek eksilir.
- Üstten görünüş: beyaz noktalar sekiz arttırma çizgisini, ortadaki kırmızı daire ponponu gösterir.
- Yandan kesit: taç 1.–56. tur, düz kenar 57.–68. tur, azaltma 69.–88. tur, ardından 12 tur lastik.
- Tablo: seçilmiş turlardaki toplam ilmek sayısı.
Taç
Başlangıç
3 numara çift uçlu şişlere 8 ilmek atın ve dört şişe ikişer ilmek dağıtın. Beşinci şişle tur hâlinde örün; tur başına farklı renkte bir işaretçi takın. 1. tur: Bütün ilmekleri düz örün.
2.–4. tur
2. tur: Her ilmekte önden ve arkadan arttırma yapın (16 ilmek). 3. tur: Düz örün. 4. tur: *1 düz, sonraki ilmekte önden ve arkadan arttırma*; tur boyunca tekrarlayın (24 ilmek). Bu turda her 3 ilmekten sonra bir işaretçi takarak turu sekiz eşit bölüme ayırın.
Arttırma turları (5.–56. tur)
Tek turları düz örün. Çift turlarda her işaretçiden önceki son ilmekte önden ve arkadan arttırma yapın; her arttırma turunda 8 ilmek artar. 16. turda 72, 26. turda 112, 36. turda 152, 46. turda 192 ve 56. turda 232 ilmek olur. İlmekler sığmadığında 60 cm misinalı şişe geçin.
Düz kenar (57.–68. tur)
Arttırma yapmadan 12 tur düz örün (232 ilmek). Bu turlar tacın yuvarlak kenarını oluşturur.
Alt kısım ve lastik
Eksiltme (69.–88. tur)
Tek turlarda her işaretçiden önceki son iki ilmeği birlikte düz örün; çift turları düz örün. Her eksiltme turunda 8 ilmek eksilir: 69. turda 224, 79. turda 184, 87. turda 152 ilmek kalır. 88. turu düz örün.
Burgulu lastik
2,5 numara misinalı şişe geçin. *1 düz ilmeği arkasından (arka halkasından) örün, 1 ters*; bu 1+1 lastiği burgulu olarak 12 tur örün. İlmekleri lastiğe uygun, düzleri düz ve tersleri ters örerek gevşekçe kapatın.
Ponpon
Kırmızı ipi 4 cm genişliğindeki kartona sık sık sarın. Sarılı ipleri kartonun bir kenarında sağlam bir iple sıkıca bağlayın, öbür kenardan kesin ve ponponu makasla düzeltip yuvarlayın. Bağlama ipinin uçlarını tacın tam ortasından içeri geçirip sağlamca dikin.
Blokaj ve bitirme
Blokaj
Bereyi ılık suda nemlendirin ve suyunu havluya bastırarak alın. 28–30 cm çapındaki tabağı ya da kartonu tacın içine yerleştirin, lastiği tabağın altında toplayın ve bere tamamen kuruyana kadar bekleyin.
Bitirme
İp uçlarını yün iğnesiyle tersten örgünün içine gizleyin. İsterseniz içine ince bir astar dikin (ipuçlarına bakın).
Sık sorulan sorular
Bereyi farklı bir baş ölçüsüne nasıl uyarlarım?
Lastik ilmek sayısını baş çevrenizin (cm) yaklaşık 2,7 katı alın ve 8'in katına yuvarlayın. Taç aynı kalır, yalnız eksiltme turu sayısı değişir: (232 − lastik ilmeği) ÷ 8. Örneğin 52 cm için 144 ilmek ve 11 eksiltme turu, 58 cm için 160 ilmek ve 9 eksiltme turu gerekir.
Daha kalın iple örebilir miyim?
Örebilirsiniz, ama sayılar değişir. Numunenizde 10 cm'deki ilmek sayısını ölçün; taç çevresi yaklaşık 88 cm olmalıdır. Örneğin 10 cm'de 22 ilmek veren bir iple 192 ilmeğe (46. tur) ulaşınca arttırmayı bırakın ve lastik için 120 ilmeğe kadar (9 eksiltme turu) eksiltin.
Bere nasıl yıkanır?
Yün bereyi ılık suda, yün şampuanıyla elde yıkayın; ovalamayın ve sıkmayın. Suyunu havluyla alıp yine tabağa geçirerek kurutun; taç biçimini böyle korur.
Modelin orijinal çizimi
Modelin 1890 tarihli kitaptaki çizimi.
Aynı kitaptan iki renkli tığ işi İskoç beresi ve kurdeleli şiş örgü İskoç bonesi tariflerine de göz atabilirsiniz. Daha kısa sürede bitecek bir bere arıyorsanız Neşeli Yılbaşı Beresi tarifimize bakın.
Tur sayısını kaçırmayın
Arttırma ve eksiltme turlarını bir kâğıda çentik atarak sayın; her on turda bir ilmek sayınızı tablodaki sayıyla karşılaştırın.
Astar
Bere ince iple örüldüğü için içine ince bir saten ya da pamuklu astar dikmek onu hem daha sıcak hem daha dayanıklı yapar. Astarı tacın ölçüsünde yuvarlak kesin, kenarını kıvırıp lastiğin hemen üstüne elde dikin.
Çapı kontrol edin
56. turdan sonra bereyi düz bir zemine yayıp ölçün. Taç 28 cm'den belirgin şekilde küçükse bir arttırma turu daha ekleyin; bu durumda eksiltme turu sayısını da bir artırın.
Kaynak: M. Elliott, The Book of Hats and Caps (1890)
Terimler sözlüğü
Ters ilmek: İp öndeyken şişi ilmeğe sağdan sokarak örülen ilmek; düz ilmeğin arka yüzü gibi görünür.
Önden ve arkadan arttırma: İlmeği önce önünden düz örün, şişten çıkarmadan bir kez de arkasından düz örün; bir ilmekten iki ilmek olur.
İki ilmeği birlikte düz örmek: Sağ şişi iki ilmeğe birden sokup tek ilmek gibi örmek; bir ilmek eksilir.
Burgulu lastik: 1+1 lastikte düz ilmeklerin arka halkasından örülmesi; ilmek burulduğu için kenar daha sıkı ve belirgin olur. [1+1 lastik anlatımı](/proje/sis-orgude-sik-karsilasilan-ornek-aciklamalari#11lastik).
İlmek işaretçisi: Şişe ya da ilmeğe takılan küçük halka; tur başını, arttırma ve eksiltme yerlerini gösterir.
Ponpon: Kartona sarılan ipin ortadan ya da bir kenardan bağlanıp kesilmesiyle yapılan yuvarlak süs.
Blokaj: Bitmiş işi nemlendirip bir kalıba ya da düz bir zemine serip ölçüsünde kurutma.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle