Bu İskoç bonesinde başı saran sıkı bant tığla, üst kısım şişle örülüyor. Örgü gövde ön tarafta kısa sıralarla derinleşiyor; böylece bone arkada kısa, önde daha uzun duruyor. Birkaç arttırma turuyla genişleyen gövde düz bir tepeyle kapanıyor ve arkaya dikilen iki siyah kurdele modeli tamamlıyor.
Model 1890 tarihli bir şapka kitabından alındı ve bebe yünü kalınlığındaki ipe göre uyarlandı. Kitaptaki kısa sıra tarifi tek tek sayı vermediği için her sette nerede döneceğinizi biz hesapladık. Kısa sıra bildiğiniz varsayılmıştır; bilmiyorsanız geri dönüşle örgü anlatımımıza bakın. Diğer şiş örgü modeller için Şiş Projeler sayfamıza göz atabilirsiniz.
Proje bilgileri
Zorluk: Zor
Numune: 10 cm'de 28 ilmek ve 38 sıra (3 numara şiş, düz örgü)
Bitmiş ölçü: Bant 125 ilmek (yaklaşık 56 cm baş çevresi için); gövde çevresi yaklaşık 89 cm
Renkler: Kırmızı siyah melanj gövde, siyah bant
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
Siyah ince örgü ipi (bant ve ponpon için), yaklaşık 25 g
3 numara tığ (bant için)
3 numara çift uçlu şiş takımı (5'li) ve 3 numara 60 cm misinalı şiş
10 ilmek işaretçisi (biri farklı renkte)
2 adet 40 cm siyah grogren kurdele (2–2,5 cm eninde)
Yün iğnesi
İsteğe bağlı: astar kumaşı ve bant için ince deri ya da çift kat keten şerit
Proje notları
Gövde 5 eşit bölüme ayrılır: arka yarı, yan, ön, yan, arka yarı (25'er ilmek). Tur başı arka ortadır.
Kısa sıralarda dönüş yerinde delik kalmaması için dönülecek ilmeği sarıp çevirin; sonraki tam turda sarılı ilmekleri sargılarıyla birlikte örün.
Önü daha derin isterseniz bir set daha kısa sıra ekleyin; her set önü yaklaşık 2,5 cm uzatır.
Bone bitince nemlendirip ters çevrilmiş bir kâsenin üzerinde kurutursanız tepe düz, gövde dolgun durur.
Adım adım yapılışı
Bone şeması
Şemanın üst kısmı, bandın üstünden alınan 125 ilmeğin beş bölümünü ve bir set kısa sıranın ön tarafta nasıl daraldığını gösterir. Altta bonenin yandan görünüşü ve tur tur ilmek sayıları yer alır.

- Kısa sıra çubukları: her çubuk bir sıra; sıralar her dönüşte 3 ilmek kısalır ve ön ortada toplanır.
- Yandan görünüş: siyah bant, önde derinleşen gövde ve arkaya dikilen kurdeleler.
- Tablo: bant, kısa sıralar, arttırma turları ve tepe için ilmek sayıları.
Siyah bant (tığla)
Zincir
Siyah iple sıkı sıkı 125 zincir çekin; zincir yaklaşık 56 cm olmalı. Zinciri burmadan ilk zincire yarım sık iğneyle birleştirin.
1.–9. tur
1. tur: Her zincire 1 sık iğne yapın (125 ilmek). 2.–9. tur: Her ilmeğe 1 trabzan yapın ve turları yarım sık iğneyle birleştirin. Bant sıkı ve sert olmalıdır.
İlmekleri şişe almak
Melanj iple, bandın son turunun her ilmeğinin arka halkasından 3 numara şişle bir ilmek alın (125 ilmek). İlmekleri 25'er ilmekle beş bölüme ayırıp araya işaretçi takın: arka yarı, yan, ön, yan, arka yarı. Tur başı arka ortadır.
Ön taraf: kısa sıralar
1. ve 2. sıra
Tur başından 87 ilmek düz örün (4. bölümün ortasına kadar), sonraki ilmeği sarıp işi çevirin. 50 ilmek ters örün (2. bölümün ortasına kadar), sonraki ilmeği sarıp çevirin.
3.–10. sıra
Her sırada bir önceki dönüş noktasından 3 ilmek önce dönün: düz sıralarda 47, 41, 35 ve 29; ters sıralarda 44, 38, 32 ve 26 ilmek örün. Bir set 10 sıradır; son sırada ön ortada 26 ilmek kalır.
Seti kapatmak
10. sıradan sonra işi çevirin, düz örerek tur sonuna gidin ve bir tam tur daha düz örün. Bu iki turda sarılı ilmekleri sargılarıyla birlikte örün. Kısa sıra setini toplam 4 kez yapın; her set önü yaklaşık 2,5 cm uzatır.
Gövde ve tepe
Arttırma turları
1. tur: *4 düz, sonraki ilmekte önden ve arkadan arttırma*; tur boyunca tekrarlayın (150 ilmek). 3. tur: *5 düz, 1 arttırma* (175). 5. tur: *6 düz, 1 arttırma* (200). 7. tur: *7 düz, 1 arttırma* (225). 9. tur: *8 düz, 1 arttırma* (250). Aradaki çift turları düz örün; ilmekler çoğaldıkça misinalı şişe geçin.
Düz turlar
Arttırma yapmadan 18 tur düz örün (250 ilmek).
Tepe
Turu 25'er ilmeklik 10 bölüme ayırın. Eksiltme turu: Her bölümün son iki ilmeğini birlikte düz örün (10 ilmek eksilir). Eksiltme turlarıyla düz turları sırayla örün; 24 eksiltme turundan sonra 10 ilmek kalır. İlmekler azaldıkça çift uçlu şişlere geçin.
Kapatma ve ponpon
İpi kesip kalan 10 ilmekten geçirin, sıkıca büzüp tersten düğümleyin. Siyah iple küçük bir ponpon ya da rozet yapıp tepenin ortasına dikin.
Kurdeleler
İki kurdeleyi bandın iç yüzüne, arka ortanın iki yanına 1 cm arayla dikin; uçlarını verev kesin ki sökülmesin.
Astar (isteğe bağlı)
Gövdenin içine ince bir astar, bandın içine ince deri ya da çift kat keten şerit dikerseniz bone biçimini daha uzun korur.
Sık sorulan sorular
Bandı kendi baş ölçüme göre nasıl ayarlarım?
Zinciri sıkıca, baş çevrenize eşit uzunlukta çekin ve ilmek sayısını 5'in katına yuvarlayın; her bölüm bu sayının beşte biri olur. Kısa sıraların dönüş yerlerini bölüm ortalarına göre kaydırın. Arttırma turları aynı kalır; tepe için turu yine 10 eşit bölüme ayırın. Örneğin 52 cm için 115 ilmek (bölümler 23'er) uygundur; arttırmalardan sonra 230 ilmeğe ulaşırsınız.
Kısa sıraları atlarsam ne olur?
Bone her yönde aynı derinlikte olur ve önden alna oturmaz; yine giyilebilir ama modelin kendine özgü biçimi kaybolur. Önü daha az derin isterseniz 2 ya da 3 set yapın.
Melanj ip bulamazsam ne kullanabilirim?
Bordo, koyu kırmızı ya da gri melanj gibi tek renkli bir ip de bu modele yakışır. İpin kalınlığı aynı kalsın; değişirse numuneyi yeniden örün.
Modelin orijinal çizimi

Modelin 1890 tarihli kitaptaki çizimi.
Aynı kitaptan ponponlu şiş örgü İskoç beresi, peluş görünümlü tığ işi denizci beresi ve çizgili püsküllü şiş örgü balıkçı beresi tariflerine de göz atabilirsiniz.
Sar ve dön
Dönüş yapacağınız ilmeği sağ şişe kaydırın, ipi öne (ters sırada arkaya) alın, ilmeği sol şişe geri koyun ve işi çevirin. Bu sargı, tam turda ilmekle birlikte örülünce dönüş yerindeki deliği kapatır.
Bant sıkılığı
Bant gevşek olursa bone başta durmaz. Trabzanları sıkı örün; bant bitince başınıza geçirip deneyin, bolsa tığı küçültüp yeniden örün.
Bölüm işaretçileri
Beş bölüm için dört işaretçiyi aynı, tur başındakini farklı renkte seçin; kısa sıraların dönüş yerlerini kolayca bulursunuz.
Kaynak: M. Elliott, The Book of Hats and Caps (1890)
Terimler sözlüğü
Yarım sık iğne: Turları birleştirmek ve geri dönüş sıraları için kullanılan en kısa ilmek. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#yarimsikigne).
Sık iğne: Tığı ilmeğe sokup ipi çekin, ipi yeniden alıp tığdaki iki halkadan birden geçirin. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#sikigne).
Trabzan: Sık iğne ile ikili trabzan arasında boyda ilmek; ip bir kez tığa dolanır, son ip atışı üç halkadan birden geçer. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#trabzan).
Geri dönüşle örgü (kısa sıra): Sıranın sonuna varmadan işi çevirip geri örmek; örgünün bir bölümü diğerlerinden daha çok sıra alır. [Fotoğraflı anlatım](/proje/sis-orgude-sik-karsilasilan-ornek-aciklamalari#geridonusleorgu).
Sar ve dön: Kısa sırada dönüş yapılacak ilmeğin etrafına ipi bir kez dolayıp işi çevirmek; dönüş yerinde delik kalmasını önler.
Önden ve arkadan arttırma: İlmeği önce önünden düz örün, şişten çıkarmadan bir kez de arkasından düz örün; bir ilmekten iki ilmek olur.
İki ilmeği birlikte düz örmek: Sağ şişi iki ilmeğe birden sokup tek ilmek gibi örmek; bir ilmek eksilir.
Ponpon: Kartona sarılan ipin ortadan ya da bir kenardan bağlanıp kesilmesiyle yapılan yuvarlak süs.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle