Hava ile Kuruyan Kilden Mumluk ve Minik Vazo

Parça ölçüleri

İki obje de 6 mm kalınlıkta açılmış kilden kesilir; şemalardaki ölçüler kesim ölçüsüdür. Mumluk iki parçadır: Ø 8 cm'lik taban ve üst kenarı dalgalı, 24 × 3 cm'lik bir şerit. Şerit tabanın kenarına oturur; iç çap yaklaşık 6,8 cm olur, Ø 5 cm'lik bir cam tealight kabı içine rahatça girer.

• Kenar şeridi: 24 × 3 cm; üst kenarda her 4 cm'de bir dalga. Tepeler 3 cm (2., 6., 10. … 22. cm), çukurlar 2 cm (0., 4., 8. … 24. cm); iki uç çukurun ortasında biter ve eğik kesilir.
• Taban: Ø 8 cm.
• Birleşmiş mumluk: dış Ø 8 cm, iç Ø 6,8 cm; yükseklik tepede yaklaşık 3,6 cm, çukurda 2,6 cm.
• İçine konan: pilli (LED) tealight ya da çapı en çok 6 cm olan cam kap; gerçek tealight yalnızca bu cam kabın içinde, kendi metal kabıyla.
• Kil: taban 55–60 g, şerit 63–70 g; toplam yaklaşık 115–130 g.

Vazo üç parçadır: karton rulonun çevresine sarılan 17 × 11 cm'lik gövde, Ø 6 cm'lik taban ve ortasında Ø 2 cm delik olan üst disk. Delikten geçen cam deney tüpü vazonun tabanına oturur ve üstten yaklaşık 4,4 cm dışarıda kalır.

• Gövde şeridi: 17 × 11 cm, iki ucu eğik kesilir. Bu boy 4,5 cm çaplı rulo içindir: şerit boyu ≈ 3,14 × (rulo çapı + 0,6 cm) + 1 cm.
• Taban ve üst disk: Ø 6 cm kesilir, gövdenin dış çapına (yaklaşık 5,7 cm) göre kırpılır; üst diskin deliği Ø 2 cm.
• Boyun halkası (isteğe bağlı): 8 cm boyunda, Ø 6 mm fitil.
• Birleşmiş vazo: Ø yaklaşık 5,7 cm, yükseklik 12,2 cm (halkayla 12,8 cm), iç Ø 4,5 cm.
• Kil: gövde 190–210 g, taban 28–31 g, üst disk 24–27 g, halka 4–5 g; toplam yaklaşık 245–275 g.

Kili açma ve parçaları kesme

Aşağıdaki şema iki objenin bütün adımlarını ve kurutma sürelerini özetliyor. Kili çıtalar arasında açma ve parçaları birleştirme rehberdeki yöntemle aynıdır.

1. Şablonları hazırlayın

   Kağıda 24 × 3 cm'lik bir dikdörtgen çizin. Alt kenardan ölçerek 0., 4., 8. … 24. cm'lere 2 cm, aradaki 2., 6., 10. … 22. cm'lere 3 cm yükseklikte nokta koyun ve noktaları yumuşak bir dalga çizgisiyle birleştirin. Şablonu kesin. Taban için Ø 8 cm'lik bir bardak ağzı ya da kağıt daire kullanın.

2. Şerit için kili açın

   Yaklaşık 150 g kili yoğurup 24 cm boyunda, yaklaşık 2 cm kalınlığında bir fitil yapın. Fitili iki 6 mm çıtanın arasına koyup oklavayla açın; yaklaşık 26 × 5 cm'lik uzun bir levha çıkar.

3. Şeridi kesin

   Şablonu levhaya koyun ve bıçağı dik tutarak çevresinden kesin. Sonra iki ucu bıçağı yatırarak eğik kesin: bir ucu üst yüzden, öteki ucu alt yüzden incelsin. Birleştirirken bu iki eğik yüz üst üste biner.

4. Tabanı kesin

   Yaklaşık 110 g kili 6 mm kalınlıkta, yaklaşık 10 × 10 cm açın. Bardağı ya da kağıt daireyi koyup Ø 8 cm'lik tabanı kesin. Artan kili hemen poşete koyun.

5. Vazonun gövdesini açın

   Rulonuzun çapını ölçün; 4,5 cm'den farklıysa şerit boyunu ve disk çapını Sık sorulan sorular bölümündeki hesapla bulun. Yaklaşık 280 g kili 6 mm kalınlıkta, yaklaşık 13 × 19 cm açın ve 17 × 11 cm'lik dikdörtgeni kesin. İki ucu, mumluk şeridindeki gibi ters yönlere eğik kesin.

6. Vazonun disklerini kesin

   Artan kili yaklaşık 110 g'a tamamlayıp 6 mm kalınlıkta, yaklaşık 7 × 14 cm açın ve iki tane Ø 6 cm'lik disk kesin. Birinin ortasına 25 kuruşluk parayı koyup çevresinden Ø 2 cm'lik deliği kesin. Artandan 8 cm boyunda, 6 mm kalınlığında bir fitil yuvarlayın (isteğe bağlı).

Mumluğu birleştirme

1. Yüzleri çizip ıslatın

   Tabanın üst yüzünde kenardan 6 mm'lik halkayı ve şeridin alt kenarını kürdanla çapraz çizin. Biraz kili suyla ezip krem kıvamında kil çamuru yapın ve fırçayla çizik yüzlere sürün.

2. Şeridi tabana oturtun

   Şeridi dik tutup alt kenarını tabanın kenarına, dış yüzü tabanın kenarıyla aynı hizada olacak şekilde oturtun ve tabanın çevresinde dolaştırın. Eğik uçları da çizip ıslatın, üst üste bindirip bastırın.

3. Ek yerlerini düzeltin

   Ek yerlerini ıslak parmakla sıvazlayarak çizgileri kapatın. Yaklaşık 3 mm kalınlığında, 21 cm boyunda ince bir fitili iç köşeye bastırın ve parmağınızla yayın; taban ile duvar sağlam birleşir.

4. Dalgalı kenarı yumuşatın

   Süngeri ıslatıp iyice sıkın ve dalgalı kenarın üstünden geçirerek keskin köşeleri yuvarlatın. Ek yerindeki dalga ötekilerden biraz dar olur; ek yerini mumluğun arka tarafına çevirin.

5. Cam kabı deneyin

   Kullanacağınız cam kabı ya da LED tealight'ı içine koyup çevresinde boşluk kaldığını görün, sonra çıkarın. Kil kururken biraz çekeceği için kabın kenarı ile duvar arasında en az 3–4 mm boşluk olmalı.

Vazoyu birleştirme

1. Ruloyu hazırlayın

   Karton ruloyu bir kat pişirme kağıdıyla sarın ve kağıdı bantla tutturun. Kağıt, kilin ruloya yapışmasını önler.

2. Gövdeyi sarın

   Şeridi ruloya sarın. Eğik uçları çizip kil çamuru sürün, üst üste bindirip bastırın ve ek yerini ıslak parmakla düzeltin. Şerit uzun gelirse fazlasını kesip ucu yeniden eğik kesin.

3. Tabana oturtun

   Gövdenin alt kenarını ve tabanın üst yüzünü çizip ıslatın. Gövdeyi rulosuyla birlikte tabana bastırın, tabanın taşan kısmını gövdenin çevresinden kesin ve dış ek yerini düzeltin.

4. Ruloyu çıkarın

   Kil biraz sertleşince (oda sıcaklığına göre yaklaşık yarım saat ile bir saat) ruloyu çevirerek yukarı çekip çıkarın, sonra kağıdı alın. Rulo zorlanıyorsa içe doğru büzerek çekin. Kil kururken çektiği için rulo içinde bırakılmaz.

5. Üst diski takın

   Gövdenin üst kenarını ve delikli diskin alt yüzünün kenarını çizip ıslatın. Diski ortalayarak gövdeye bastırın, taşan kısmını kesin ve ek yerini düzeltin. İsterseniz 8 cm'lik fitili deliğin çevresine halka yapıp aynı yöntemle ekleyin.

6. Tüpü deneyin

   Deney tüpünü delikten geçirip vazonun tabanına oturtun: tüp dik durmalı ve üstten yaklaşık 4,4 cm dışarıda kalmalı. Sonra tüpü çıkarın; vazo kururken içinde durmasın.

Kurutma

Kuruma süresi kilin markasına, kalınlığa ve odanın nemine bağlıdır. 6 mm kalınlığındaki mumluk yaklaşık 48–72 saatte kurur; içi yalnızca küçük bir delikten hava alan vazo daha yavaş, yaklaşık 3–5 günde kurur. Paketteki süreye de bakın.

1. İlk gün dik bırakın

   Parçaları oda sıcaklığında, hava alan düz bir yere koyun. Kalorifer, soba, doğrudan güneş ve saç kurutma makinesi kenarları çok hızlı kurutur ve çatlatır.

2. Ters çevirin

   Kenarlar sertleşince mumluğu ve vazoyu ters çevirin; alt yüz de kurusun. Sonra yaklaşık her 12 saatte bir çevirmeye devam edin.

3. Kuruduğunu anlayın

   Kuru kil daha açık renklidir ve elinize serin gelmez. Vazonun deliğinden içeri bakın: iç yüz de açık renkliyse kurumuştur.

4. Çatlakları onarın

   Küçük çatlakları kil çamuruyla doldurun, kurumaya bırakın ve 240 kum zımparayla düzeltin.

Zımparalama, boyama ve vernik

1. Zımparalayın

   Kenarları ve yüzeyi önce 240, sonra 400 kum zımparayla hafifçe düzeltin. Tozu kuru, yumuşak bir fırçayla alın; ıslak bezle silmeyin.

2. Boyayın

   Kilin kendi rengini bırakabilir ya da akrilik boyayla ince katlar hâlinde boyayabilirsiniz. Beyaz kilde terrakota ya da adaçayı yeşili, terrakota kilde beyaz noktalar ve dalgalı bir çizgi sade durur.

3. Verniği sürün

   Su bazlı verniği ince iki kat hâlinde içe, dışa ve alt yüze sürün; ikinci kat için ilkinin kurumasını bekleyin. Vazonun içine fırça girmez; içini verniklemeniz gerekmez, çünkü su yalnızca tüpte durur. Mumluğu, verniğin paketteki kuruma süresi dolmadan kullanmayın.

4. Keçe yapıştırın

   İsterseniz mumluğun ve vazonun altına küçük keçe pedler yapıştırın; mobilyayı çizmezler.

Güvenli kullanım

Hava ile kuruyan kil ve üstündeki vernik ısıya dayanıklı değildir; mumluğu yalnızca alevi ve sıcak metal kabı kilden ayıran bir düzenle kullanın. Vazo da su geçirmez değildir.

1. En güvenlisi LED tealight

   Pilli (LED) tealight ısı yaymaz; doğrudan mumluğun içine koyabilirsiniz. Çocukların olduğu yerde ve raflarda bunu kullanın. LED tealight'ların çoğu düğme pille çalışır ve yutulan pil çok tehlikelidir: pil kapağı sağlam kapanan modeli seçin, yedek pilleri çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.

2. Gerçek mum yalnızca cam kapta

   Gerçek tealight kullanacaksanız onu kendi metal kabıyla bir cam tealight kabının içine koyun, cam kabı da mumluğa yerleştirin. Metal kabı doğrudan kilin üstüne koymayın: mum yandıkça kabın tabanı çok ısınır.

3. Mumu yalnız bırakmayın

   Yanan mumu hiçbir zaman yalnız bırakmayın; odadan çıkmadan ve uyumadan önce söndürün. Mumluğu düz, ısıya dayanıklı bir zemine, perde, kitap ve kuru çiçekten uzağa koyun.

4. Sıcakken dokunmayın

   Mum söndükten sonra cam ve metal kap bir süre sıcak kalır. Soğuyunca çıkarın; erimiş mumu kilin içine dökmeyin.

5. Vazoya su koymayın

   Taze çiçek için suyu yalnızca cam tüpe koyun. Tüpü doldurmak ve boşaltmak için vazodan çıkarın, dışını kuruladıktan sonra geri takın. Kuru çiçeklerde tüp gerekmez.

Sık sorulan sorular

Mumu doğrudan kilin içine dökebilir ya da tealight'ı cam kapsız koyabilir miyim?

Hayır. Hava ile kuruyan kil ve vernik ısıya dayanıklı değildir; sıcak mum kile işler, metal kabın ısınan tabanı kili ve verniği bozabilir. Gerçek mumu her zaman cam kabın içinde kullanın ya da pilli (LED) tealight seçin. Kendi mumunuzu dökmek isterseniz mumu cam bir kavanoza dökün ve kil mumluğa koymadan, ısıya dayanıklı bir zeminde yakın; gereken mum miktarını mum hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

Başka boyda bir cam kap ya da rulo için ölçüleri nasıl değiştiririm?

Mumluğun iç çapı (taban çapı − 1,2 cm) cam kabın çapından en az 8 mm büyük olmalı; kil kururken biraz çektiği için her yanda 3–4 mm boşluk kalır. Ø 8 cm'lik taban (iç Ø 6,8 cm) bu yüzden çapı en çok 6 cm olan kaba uyar. Daha rahat bir oturuş ya da daha büyük bir kap için taban çapını kabın çapından 3 cm büyük seçin: Ø 5 cm'lik kap için Ø 8 cm, Ø 6 cm'lik kap için Ø 9 cm. Şerit boyu ≈ 3,14 × (taban çapı − 0,6 cm) + 1 cm olur: Ø 8 cm'lik taban için yaklaşık 24 cm, Ø 9 cm için yaklaşık 27,4 cm. Uzun şeritte 7 dalga yapın; dalga aralığı yaklaşık 3,9 cm olur. Vazoda gövde şeridi ≈ 3,14 × (rulo çapı + 0,6 cm) + 1 cm: 4,5 cm'lik rulo için 17 cm, 4 cm'lik rulo için yaklaşık 15,4 cm. Taban ve üst diski rulo çapından 1,5 cm büyük kesin (4,5 cm'lik rulo için Ø 6 cm, 4 cm'lik rulo için Ø 5,5 cm); delik her boyda Ø 2 cm kalır.

Vazoyu verniklersem içine su koyabilir miyim?

Hayır. Hava ile kuruyan kil vernikli olsa da su geçirmez değildir; vernik yalnızca sıçramaya karşı korur. İçinde su bekletilen kil yumuşar, çatlar ve dağılabilir. Taze çiçek için suyu cam deney tüpüne koyun ya da vazoyu yalnızca kuru çiçek, lavanta ve pampas otu gibi kurutulmuş dallar için kullanın.

Kille ilk kez çalışıyorsanız takı tabağı projemiz iyi bir başlangıç; kilden yaprak şeklinde takı tabağı da kolay bir ilk iş. Boş bir cam şişeyi mermer desenli boyayarak ikinci bir vazoya çevirebilirsiniz.