Bu düz tepeli, yanları dik şapkada bütün ilmekler ince bir kordonun üzerine örülüyor. Kordon her turda kabarık bir çizgi bırakıyor ve şapkaya keçe gibi sert, biçimli bir duruş veriyor. Tepe ortadan dışa doğru ikili trabzanlarla büyüyor, yanlar kordon hafifçe çekilerek dik örülüyor; tepeye kordonlu bir rozet ve kaplı bir düğme dikiliyor.
Model 1890 tarihli bir şapka kitabından alındı ve bebe yünü kalınlığındaki ipe göre uyarlandı. Kitapta arttırmalar sayı verilmeden anlatıldığı için tur tur ilmek sayılarını biz hesapladık. Kordon üzerine örmek ilk turlarda biraz alışkanlık ister; ikili trabzanı rahat örüyorsanız kolayca ilerlersiniz. Diğer tığ işi modeller için Tığ İşi Projeler sayfamıza göz atabilirsiniz.
Proje bilgileri
Zorluk: Orta
Numune: 10 cm'de 22 ikili trabzan (3 numara tığ, kordonla)
Bitmiş ölçü: Tepe çapı yaklaşık 18 cm; yan yüksekliği yaklaşık 8 cm; çevre yaklaşık 55 cm
Renk: Siyah
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
Siyah ince kordon (2–3 mm çapında, esnemeyen pamuklu ya da yün kordon), yaklaşık 12 m
3 numara tığ
İlmek işaretçisi
Kaplanacak düğme (yaklaşık 2 cm)
Yün iğnesi
İsteğe bağlı: siyah astar kumaşı ve 3 cm eninde ince deri şerit
Proje notları
İkili trabzanları ilmeğin iki halkasından birden geçirerek örün; kabartma çizgiler ancak böyle düzgün çıkar.
Tepe düz durmalıdır. Kenar dalgalanırsa bir turda arttırmayı atlayın; ortası kubbeleşirse sonraki turda birkaç arttırma ekleyin.
Yan turlarda kordonu hafifçe çekerek şapkanın dik durmasını sağlayın; fazla çekerseniz şapka daralır.
Kordonun ucunu bitişte birkaç ilmeğin içinden geçirip kesin ve birkaç dikişle sabitleyin.
Adım adım yapılışı
Şapka şeması
Şema, tepeyi üstten (her halka bir tur) ve şapkayı yandan gösterir; halkalardaki sayılar o turdaki ilmek sayısıdır. Sağdaki küçük çizim ilmeğin kordonu nasıl sardığını, altta tur tur tablo ve rozet yer alır.
- Tepe: 10 tur; ilmek sayıları 8, 16, 32, 48, 60 … 120.
- Yan: 11.–19. tur arttırmasız ikili trabzan, 20.–21. tur kordonsuz sık iğne.
- Rozet: sekiz yapraklı; dördüncü turu kordon üzerine örülür.
Tepe
Başlangıç ve 1. tur
4 zincir çekip yarım sık iğneyle halka yapın. Kordonun ucunu halkadan geçirip katlayın; uç ilk ilmeklerin altında kalsın. Halkaya, kordonu da içine alarak 8 sık iğne yapın.
2. ve 3. tur
Turları birleştirmeden sarmal örün ve tur başına işaretçi takın. 2. tur: Her ilmeğe 2 ikili trabzan yapın (16 ilmek). 3. tur: Yine her ilmeğe 2 ikili trabzan yapın (32 ilmek).
4.–10. tur
4. tur: *1 ikili trabzan, sonraki ilmeğe 2 ikili trabzan* (48 ilmek). 5. tur: *3 ikili trabzan, sonrakine 2* (60). Sonraki turlarda aradaki ikili trabzan sayısını her turda bir artırın: 6. turda *4, sonrakine 2* (72), 7. turda *5, sonrakine 2* (84), 8. turda *6, sonrakine 2* (96), 9. turda *7, sonrakine 2* (108), 10. turda *8, sonrakine 2* (120). Tepe çapı yaklaşık 18 cm olur.
Yan
11.–19. tur
Arttırma yapmadan 9 tur ikili trabzan örün (120 ilmek). Her turda kordonu hafifçe çekin; şapkanın yanları tepeyle dik açı yapacak şekilde aşağı dönmelidir.
20. ve 21. tur
Kordonu bırakın ve 2 tur sık iğne örün. Kordonun ucunu son ilmeklerin içine gizleyin, ipi kesip düğümleyin.
Rozet ve düğme
Rozetin 1.–3. turu
8 zincirle halka yapın. 1. tur: Halkaya *1 zincir, 1 sık iğne* 8 kez. 2. tur: İlk zincire 1 sık iğne, *sık iğnenin üstüne 2 ikili trabzan, sonraki zincire 1 sık iğne*; tur boyunca tekrarlayın. 3. tur: *Sık iğnenin üstüne 1 sık iğne, 2 ikili trabzanın üstüne toplam 5 ikili trabzan (birincisine 2, ikincisine 3)*; 8 kez tekrarlayın (8 yaprak).
Rozetin 4. ve 5. turu
4. tur, kordonu ekleyip üzerine örerek: *Sık iğnenin üstüne 1 sık iğne; yaprağın 1. ilmeğine 2 ikili trabzan, 2. ilmeğine 1 üçlü trabzan, 3. ilmeğine 2 dörtlü trabzan, 4. ilmeğine 1 üçlü ve 1 ikili trabzan, 5. ilmeğine 1 ikili trabzan*; 8 kez tekrarlayın. 5. tur: Her ilmeğe 1 yarım sık iğne yapın.
Düğme ve birleştirme
Küçük bir sık iğne dairesi örüp düğmenin üstüne geçirin ve arkasından büzün. Rozeti tepenin ortasına, düğmeyi rozetin ortasına dikin.
Astar (isteğe bağlı)
Şapkanın içine siyah bir astar, kenarına 3 cm eninde ince deri şerit dikerseniz şapka uzun süre biçimini korur.
Sık sorulan sorular
Kordon yerine ne kullanabilirim?
2–3 mm kalınlığında, esnemeyen her kordon olur: ince makrome ipi, pamuklu kordon ya da birkaç kat bükülmüş örgü ipi. Kordon ilmeklerin arasından az da olsa görünebileceği için ipinizle aynı renkte seçin.
Şapkayı büyütmek ya da küçültmek için ne yapmalıyım?
Her 6 ilmek çevreyi yaklaşık 2,7 cm değiştirir. 52 cm baş çevresi için 10. turda yalnız 6 arttırma yapın (*17 ikili trabzan, sonrakine 2*; 114 ilmek). 58 cm için 10. turdan sonra bir tur daha örüp 6 arttırın (*19 ikili trabzan, sonrakine 2*; 126 ilmek). Yanları bu sayıyla örün.
Şapka nasıl yıkanır?
Elde, ılık suda yıkayın; sıkmadan suyunu havluyla alın. İçine sıkıca buruşturulmuş bir havlu ya da uygun boyda bir kâse koyarak kurutun; dik yanlar ve düz tepe korunur.
Modelin orijinal çizimi
Modelin 1890 tarihli kitaptaki çizimi.
Aynı kitaptan kabartmalı tığ işi futbolcu şapkası, fıstıklı siyah altın tığ işi takke ve yıldız desenli tığ işi fes tariflerine de göz atabilirsiniz.
Kordonu düzgün tutun
Kordon ilmeklerin altında hep aynı yerde durursa kabartma çizgiler düz ve eşit çıkar. Birkaç turda bir şapkayı çevirip tersten kordonun görünmediğini kontrol edin.
Tepe düz mü?
Her iki turda bir tepeyi masaya koyun. Kenarlar yukarı kalkıyorsa arttırmalar az, dalgalanıyorsa fazla gelmiştir; bir sonraki turda düzeltin.
Biçim vermek
Şapka bitince nemlendirip uygun boyda bir kavanoz ya da kâsenin üzerine geçirin ve kurumaya bırakın; yanlar dik, tepe düz kalır.
Kaynak: M. Elliott, The Book of Hats and Caps (1890)
Terimler sözlüğü
Yarım sık iğne: Turları birleştirmek ve geri dönüş sıraları için kullanılan en kısa ilmek. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#yarimsikigne).
Sık iğne: Tığı ilmeğe sokup ipi çekin, ipi yeniden alıp tığdaki iki halkadan birden geçirin. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#sikigne).
İkili trabzan: Tığa ipi bir kez dolayıp halkaları ikişer ikişer kapatarak yapılan uzun ilmek. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#ikilitrabzan).
Üçlü trabzan: Tığa ipi iki kez dolayıp yapılan, ikili trabzandan bir boy uzun ilmek. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#uclutrabzan).
Dörtlü trabzan: Tığa ipi üç kez dolayıp yapılan, üçlü trabzandan bir boy uzun ilmek. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#dortlutrabzan).
Kordon üzerine örme: İlmekleri ince bir kordonu da içine alarak örmek; kordon ilmeklerin içinde kalır ve örgüye kabarık, sert bir yapı verir.
Rozet: Ortadan dışa doğru yaprak yaprak örülen, şapka ya da giysi üstüne dikilen yuvarlak süs.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle