Bu fesin tepesinde sekiz köşeli altın bir yıldız, yanlarında benekli bir zemin ve alt kenarında baklava dilimli bir bordür var. Bütün fes ince dantel ipi ve altın simli iple, iki ip birlikte taşınarak sık iğneyle örülüyor; kullanılmayan ip ilmeklerin içinde saklandığı için ters yüzde de ip sarkmıyor. Tepeye uzun ipek bir püskül dikiliyor.
Model 1890 tarihli bir şapka kitabından alındı ve 20 numara dantel ipine göre uyarlandı. Kitapta yıldız on bölümlüydü; bu iple on bölüm yaklaşık 70 cm'lik bir çevre verdiği için yıldızı sekiz bölümle yeniden çizdik. Kitaptaki bordür turlarının ilmek sayıları birbirini tutmadığından yerine aynı karakterde bir baklava bordürü tasarladık. Uzun soluklu ama keyifli bir iş; iki renkle örmeyi bilenlere öneriyoruz. Diğer tığ işi modeller için Tığ İşi Projeler sayfamıza göz atabilirsiniz.
Proje bilgileri
Zorluk: Zor
Numune: 10 cm'de 43 sık iğne ve 34 tur (20 numara ip, 1,25 numara tığ, iki iple)
Bitmiş ölçü: Çevre yaklaşık 56 cm; tepe çapı yaklaşık 18 cm; yan yüksekliği yaklaşık 11,5 cm
Renkler: Siyah, altın simli
Gerekli malzemeler
Hazırladığınız malzemeleri işaretleyin; seçimleriniz bu tarayıcıda saklanır.
Altın simli dantel ipi (20 numara kalınlığında), yaklaşık 25 g
1,25 numara çelik tığ
8 ilmek işaretçisi (biri farklı renkte)
İnce yün iğnesi
Püskül için siyah ipek ya da parlak viskon ip, yaklaşık 15 g, ve 12,5 cm boyunda karton
18 cm çapında karton daire ve uygun boyda bir silindir (blokaj için)
İsteğe bağlı: astar için saten kumaş ve kaplanacak büyük bir düğme
Proje notları
Renk değiştirirken ilmeği eski renkle başlatıp son ip atışını yeni renkle yapın; bir ilmeği tamamen tek renkle bitirirseniz desen bir ilmek kayar.
Yıldızın kenarlarının düz çıkması için altın renk her bölümde, her turda aynı ilmekten başlamalıdır; her bölümün ilk ilmeğine işaretçi takın.
İlk 10 turdan sonra tepeyi düz bir zemine koyun. Kenarı dalgalanıyorsa ilmeklerinizi biraz daha uzun çekin, ortası kubbeleşiyorsa biraz daha kısa tutun.
Fes ancak blokajla dik ve düzgün durur; kartonu ve silindiri baştan hazırlayın.
Adım adım yapılışı
Fes şeması
Soldaki üçgen, yıldızın sekiz bölümünden birini tur tur gösterir: her satır bir tur, her kare bir sık iğnedir; satırı soldan sağa, örme sırasıyla okuyun. Sağdaki kareli şema 15 ilmeklik bordür tekrarını gösterir. Altta fesin yandan görünüşünü ve bölüm tablosunu bulacaksınız.

- Siyah kare: siyah sık iğne; altın kare: altın simli sık iğne.
- Yıldız üçgeni: 1.–30. tur; her turda her bölüme 1 ilmek eklenir (8 → 240 ilmek).
- Bordür: 19 tur; kırmızı çerçeve 15 ilmeklik tekrarı gösterir, her turda 16 kez örülür.
Tepe: yıldız
1. ve 2. tur
Siyah iple 4 zincir çekip yarım sık iğneyle halka yapın ve halkaya 8 sık iğne örün. Altın simli ipi siyahla birlikte tutun. 2. tur: Her ilmeğe 1 altın ve 1 siyah sık iğne yapın (16 ilmek). Turları birleştirmeden sarmal örün ve her bölümün ilk ilmeğine işaretçi takın.
3.–16. tur
Her bölümde önce altın, sonra siyah örülür. Her turda ilk altın ilmeğe 2 altın sık iğne, diğer altın ilmeklere birer altın, siyahın üstüne 1 siyah yapın. Böylece n. turda her bölümde (n − 1) altın ve 1 siyah ilmek olur; 16. turda bölüm 15 altın ve 1 siyah ilmektir (128 ilmek).
17.–30. tur
Bu turlarda altın üçgen her turda bir ilmek kısalır, siyah zemin genişler: altınları altınların üstüne örün, altın sıranın son ilmeğinin üstüne siyah yapın ve siyahların ilkine 2 siyah örün. Bölümdeki sıra şöyledir: 17. tur 14 altın, 3 siyah; 18. tur 13 altın, 5 siyah; 19. tur 12 altın, 3 siyah, 1 altın, 3 siyah; 20. tur 11 altın, 9 siyah; 21. tur 10 altın, 11 siyah; 22. tur 9 altın, 2 siyah, 1 altın, 7 siyah, 1 altın, 2 siyah; 23. tur 8 altın, 15 siyah; 24. tur 7 altın, 17 siyah; 25. tur 6 altın, 9 siyah, 1 altın, 9 siyah; 26. tur 5 altın, 21 siyah; 27. tur 4 altın, 23 siyah; 28. tur 3 altın, 8 siyah, 1 altın, 7 siyah, 1 altın, 8 siyah; 29. tur 2 altın, 27 siyah; 30. tur 1 altın, 29 siyah (240 ilmek).
Yan: benekli zemin
31. tur
Arttırma yapmadan tümüyle siyah örün (240 ilmek). Altın ipi taşımayı sürdürün.
32.–50. tur
32. tur: *1 altın, 7 siyah*; ilk altın ilmek tur başındaki yıldız ucunun üstüne gelsin. 33. ve 34. tur siyah. 35. tur: *4 siyah, 1 altın, 3 siyah*; benekler bir önceki beneklerin arasına gelir. 36. ve 37. tur siyah. Bu 6 turu iki kez daha tekrarlayın (32.–49. tur) ve 50. turu siyah örün.
Kenar: baklava bordürü
Bordürün düzeni
Bordür 15 ilmeklik bir tekrardır ve her turda 16 kez örülür (240 ilmek). 1. tur siyah. 2.–12. turlarda baklava dilimi örülür: 2. tur *7 siyah, 1 altın, 7 siyah*; 3. tur *6 siyah, 3 altın, 6 siyah*; 4. tur *5 siyah, 5 altın, 5 siyah*; 5. tur *4 siyah, 3 altın, 1 siyah, 3 altın, 4 siyah*; 6. tur *3 siyah, 3 altın, 3 siyah, 3 altın, 3 siyah*; 7. tur *2 siyah, 3 altın, 2 siyah, 1 altın, 2 siyah, 3 altın, 2 siyah*. 8.–12. turlar sırayla 6., 5., 4., 3. ve 2. turların tekrarıdır.
Bordürün sonu
13.–15. tur siyah. 16. tur *7 siyah, 1 altın, 7 siyah*; 17. tur *6 siyah, 3 altın, 6 siyah*; 18. ve 19. tur tümüyle altın. Siyah ipi kesin, altın ipin ucunu son ilmeklerin içine gizleyin.
Püskül ve bitirme
Püskül
Püskül ipini 12,5 cm boyundaki kartona dolgun görünene kadar sarın. Altından ikiye katlanmış bir ip geçirip sıkıca bağlayın, kartondan çıkarın ve bağlanan ucun 2 cm altını ipek iple sıkı sıkı sarın. Sarma ipinin ucunu iğneyle püskülün içinden yukarı çıkarıp 5 cm'lik sağlam bir zincir örün.
Püskül başlığı
Siyah iple 5 zincir çekip üzerine 7 sık iğne örün; sonraki turlarda 10 ve 14 ilmeğe çıkıp sarılı kısma sıkıca oturana kadar arttırın, sonra sarılı kısmın boyunca arttırmasız örün. Başlığı püskülün üstüne geçirip dikin; zinciri tepenin ortasından geçirip sağlamca tutturun.
Blokaj
Fesi nemlendirin. 18 cm'lik karton daireyi tepenin içine yerleştirin ve fesi uygun boyda bir silindire geçirip yanları dik olacak şekilde kurumaya bırakın.
Astar (isteğe bağlı)
Fesin içine saten bir astar dikin; tepede astarı büzüp ortasına satenle kaplı büyük bir düğme dikin. Püskülü astarı dikmeden önce yerleştirin.
Sık sorulan sorular
Fesi farklı bir baş ölçüsüne göre nasıl ayarlarım?
Desen 240 ilmeğe göre kurulduğu için ölçüyü ilmek sayısıyla değil numuneyle ayarlayın. 10 cm'de 41 ilmek veren bir numune (biraz daha büyük tığ) çevreyi yaklaşık 58,5 cm, 45 ilmek veren bir numune yaklaşık 53,5 cm yapar. Tığı değiştirdiğinizde tepe çapı da aynı oranda değişir.
Simli ip örerken kıvrılıyor, ne yapmalıyım?
Simli ipler bükümlü olduğu için birkaç turda bir kıvrılır. Yumağı bir kavanoza koyup ipi kapağındaki delikten çekin ve birkaç turda bir yumağı ters yöne çevirerek dolanmayı açın.
Kitaptaki on köşeli yıldızı örebilir miyim?
Örebilirsiniz; her turda 10 ilmek arttırıp yıldızı 10 bölümle örersiniz. Ancak 20 numara iple 30. turda 300 ilmek, yani yaklaşık 70 cm çevre çıkar. On köşeli yıldız için 10 cm'de yaklaşık 53 sık iğne veren daha ince bir ip (örneğin 40 numara dantel ipi) ve uygun tığ gerekir.
Aynı kitaptan fıstıklı siyah altın tığ işi takke, iki renkli tığ işi İskoç beresi ve kordon üzerine tığ işi bisikletçi şapkası tariflerine de göz atabilirsiniz.
İki iple örmek
İki yumağı ayrı kaplara koyun: siyahı solunuza, altını sağınıza. Böylece turlar boyunca ipler daha az dolanır.
Renk kaymasını önleyin
Her bölümün ilk ilmeğindeki işaretçiyi her turda yukarı taşıyın. Yıldızın düz kenarı bu işaretçilerin hemen yanından geçmelidir; kayma olursa hemen fark edersiniz.
Simli ip
Simli ip pamuktan biraz daha sert ve kaygandır; ilmekleri sıkmadan, eşit gerginlikte örün. Numunenizi de iki iple, simliyi taşıyarak örün.
Kaynak: M. Elliott, The Book of Hats and Caps (1890)
Terimler sözlüğü
Yarım sık iğne: Turları birleştirmek ve geri dönüş sıraları için kullanılan en kısa ilmek. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#yarimsikigne).
Sık iğne: Tığı ilmeğe sokup ipi çekin, ipi yeniden alıp tığdaki iki halkadan birden geçirin. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgu-teknikleri-kilavuzu#sikigne).
İp taşıma: İki renkle örerken kullanılmayan ipi önceki turun ilmeklerinin üstünde tutup her ilmekte içine alarak bir sonraki renk değişimine kadar götürmek.
Bordür: Örgünün kenarına, desenin geri kalanından ayrı bir düzenle örülen süs şeridi.
Püskül: Karta sarılan ipin bir ucundan bağlanıp diğer ucundan kesilmesiyle yapılan süs. [Fotoğraflı anlatım](/proje/tig-isi-orgude-sik-karsilasilan-ornek-aciklamalari#puskul).
Blokaj: Bitmiş işi nemlendirip bir kalıba ya da düz bir zemine serip ölçüsünde kurutma.
Yorumlar
Bu projeyi denediyseniz deneyiminizi ve sorularınızı paylaşın. Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metninin yorumlar bölümünde okuyabilirsiniz.
Yorum ekle